AİHS Kapsamında Mülkiyet Hakkı/Etkili Başvuru Hakkı İlişkisi

Makalemizi paylaşır mısınız?

Mülkiyet hakkını düzenleyen AİHS Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin, Sözleşme’nin bazı diğer maddeleri ile ilişkisi bulunmaktadır.

Çünkü mülkiyet hakkının ihlal edildiği durumlarda genellikle sözleşmenin diğer maddeleri de ihlal edilmiş olmaktadır. Ayrıca tek başına okunduğunda mülkiyet hakkı ihlali olarak değerlendirilmeyen bazı durumlar, Sözleşme’nin diğer maddeleri de dikkate alındığında farklı bir görünüm arz edebilmektedir. Bu durum ise mülkiyet hakkının kapsamının genişlemesine ve Sözleşme uyarınca taraf devletlerin güvence altına almakla mükellef oldukları mülkiyet hakkından daha ileriye gitmesine neden olabilmektedir (Grgiç, 2007: 25).

Sözleşme’nin 13. maddesi, etkili başvuru hakkını düzenlemektedir. “Bu Sözleşme’de tanınmış olan hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkes, ihlal fiili resmi görev yapan kimseler tarafından bu sıfatlarına dayanılarak yapılmış da olsa, ulusal bir makama etkili bir başvuru yapabilme hakkına sahiptir” hükmünü ihtiva eden bu madde (mülkiyet hakkı da Sözleşme ile güvence altına alınmış bir hak olduğu için) mülkiyet hakkı ihlal edilen kişilerin etkili başvuru haklarını güvence altına almaktadır.

Sözleşme’nin etkili başvuru hakkı düzenleyen bu maddesi, adil yargılanma hakkını düzenleyen 6. madde ile yakından ilgilidir. Bundan dolayı mülkiyet hakkı ile ilgili yargısal uyuşmazlıklar hem 6. hem de 13. madde kapsamına girebilir.

Fakat 6. madde ile getirilen güvenceler 13. maddeye göre özel hüküm (lex specialis) niteliğinde olduğu ve ayrıca 13. maddede sunulan güvenceden daha katı ve kapsamlı olduğu için Mahkeme 6. maddenin ihlal edildiği sonucuna vardığı davalarda 13. madde uyarınca yapılmış diğer şikâyetleri incelemeyi gerekli görmemektedir.

Buna karşılık 6. maddenin kapsamına girmeyen davalar 13. madde kapsamına girebilmektedir. Örneğin istihdam anlaşmazlıkları “medeni hak ve vecibe” olarak kabul edilmediği için (Grgiç, 2007: 25) istihdam konusunda ortaya çıkan mülkiyet hakkı ile uyuşmazlıkların 6. madde kapsamında değil, 13. madde kapsamında incelenmesi söz konusu olacaktır.

Mülkiyet hakkına ilişkin davalarda da etkin bir iç hukuk yolu tanınması gerekmektedir. Mahkeme mülkiyet hakkıyla ilgili olarak açılan davalarda mülkiyet hakkının ihlali iddialarının iç hukukta söz konusu edilebilmesi için etkin bir iç hukuk yolu tanınmamasını mülkiyet hakkının ihlali olarak değerlendirmiştir.

Örneğin Hazine arazisi üzerinde yapılan gecekondunun, yakınlardaki çöplüğün gaz sıkışması nedeniyle patlaması sonucu tahrip olması dolayısıyla açılan Öneryıldız/Türkiye davasında (İNHAK BB, 2010/i) Mahkeme mülkiyet hakkının yanı sıra, mülkiyet hakkıyla ilişkili olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir. Mülkiyet hakkıyla ilgili olarak etkili başvuru denilince akla sadece bir yargı yolunun mevcudiyeti gelmemelidir. Bu yargı yolundaki yargılamanın etkili olması, uzun sürmemesi ve sonucunda kişinin mağduriyetinin giderilmiş olması gerekir.

Makalemizi paylaşır mısınız?
Suat Şimşek, Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) hakkında 2463 makale
Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü), Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müfettişi, (önceden) Milli Emlak Kontrolörü

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.