Ayırma ve Birleştirme İşlemlerine Nasıl Dava Açılır?

Makalemizi paylaşır mısınız?

3194 sayılı İmar Kanunu‘nun 15 ve 16. maddeleri gereği yapılan ifraz/tevhit işlemleri idari işlemlerdir. Bu işlemlere karşı idari yargıda dava açılır. Ayrıma ve birleştirme işlemlerine karşı açılacak iptal davasının ön koşulları aşağıda açıklanmıştır.

A. Görev ve Yetki: Ayrıma ve Birleştirme İşlemlerine Karşı Hangi Mahkemede Dava Açılır?

Ayrıma ve birleştirme işlemlerine ilişkin işlemler idari işlem olduğu için bunlara karşı idari yargıda dava açılması gerekir. Dava taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesinde açılır.

Uyuşmazlık Mahkemesi, 22.02.1993, E:1993/1, K:1993/1: Sebebi ve dayanağı kamu hukuku kuralları olan tapu tescil, terkin veya iptal davası bulunduğundan anlaşmazlığın görüm ve çözümü idare mahkemesinin görevine girmektedir. Dava, davacının isteği üzerine belediyece şüyulandırmanın ve tevhit edilen taşınmazların tescili isteğinin tapu idaresince, hissedarların tümünün başvurusu bulunmadığı gerekçesiyle reddine ilişkin işlemin iptali ve tescilin yaptırılması istemiyle açılmıştır. Olayda uygulanan 16. madde 3194 sayılı İmar Kanununun “İfraz ve Tevhit İşleri” başlıklı üçüncü bölümünde yer almaktadır. Anlaşmazlık bu maddeye göre yapılan şüyulandırma ve tevhid işleminin tapuya tescil edilmemesi işleminden kaynaklanmıştır. Bu hükümlerde yer alan kurallar tamamen yönetseldir. Belediyenin işlemleri ve uyuşmazlığın çözümü bu hükümlere dayanmaktadır. Diğer bir deyimle uyuşmazlık bu kamu Kanununun hükümlerine göre çözümlenecektir. Ortada özel hukuk hükümlerini ilgilendiren alım, satım ve benzeri işlemler söz konusu değildir. Davada idarenin bazı koşullar gerçekleşmeden tescil işlemini yapmayacağına ilişkin bir idari işlemin iptali istenilmektedir. Bu itibarla olayda, sebebi ve dayanağı kamu hukuku kuralları olan tapu tescil, terkin veya iptal davası bulunduğundan anlaşmazlığın görüm ve çözümü idare mahkemesinin görevine girmektedir.

B. İdari Merci Tecavüzü: Ayrıma ve birleştirme işlemlerine karşı dava açmadan önce idareye başvurmak zorunda mıyım?

Gerek İmar Kanunu’nda ve gerek diğer mevzuatta ayırma ve birleştirme işlemlerine dava açabilmek için, öncesinde herhangi bir kuruma başvuru zorunluluğu öngörülmemiştir. Bununla birlikte idare tarafından tesis edilen işlem hakkında dava açılmadan önce 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu‘nun 11. maddesi kapsamında idareye başvurulmasında da bir engel yoktur.

C. Ehliyet: Ayrıma ve birleştirme işlemlerine karşı kimler dava açabilir?

Ayırma ve birleştirme işlemleri resen değil, talep üzerine yapılan işlem niteliğinde olduğu için dava açma ehliyeti taşınmaz malikine aittir.

D. İdari Davaya Konu Olacak Kesin ve Yürütülmesi Gereken Bir İşlem Olup Olmadığı

Ayırma ve birleştirme işlemleri, ilgilisince hazırlatılmakta, encümen tarafından kabul edilmekte ve kadastro kontrolü sonrasında tapu sicilinde tescil edilmektedir. Dolayısıyla işlemin büyük bir kısmı taşınmaz maliki tarafından yürütülmektedir.

Burada idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemler; ayırma ve birleştirme işleminin malikin bilgisi dışında encümen kararıyla yapılması, ayrıma ve birleştirme dosyasının encümen tarafından reddedilmesi veya süreci içerisinde cevap verilmeyerek reddedilmiş sayılması, dosyanın encümen dışındaki organlar tarafından karara bağlanması gibi işlemler kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemlerdir.

E. Süre: Ayrıma ve birleştirme işlemlerine karşı hangi sürede dava açılır?

Süre konusunda özellikli bir durum söz konusu değildir. Ayrıma ve birleştirme dosyasının encümen tarafından reddedilmesi ve dosyanın encümen dışındaki organlar tarafından karara bağlanması durumunda, kararın tebliği tarihinden itibaren 60 gün içerisinde dava açılmalıdır.

Ayrıma ve birleştirme dosyasının encümen tarafından, süreci içerisinde cevap verilmeyerek reddedilmiş sayılması durumunda 30 günlük sürenin bitiminden itibaren 60 gün içerisinde dava açılmalıdır.

Ayırma ve birleştirme işleminin malikin yada paydaş veya (elbirliği mülkiyetinde) ortağın talebi olmaksızın belediye veya yetkili diğer idarelerce resen yapılması durumunda 60 günlük dava açma süresi, malikin işlemi tüm ayrıntılarıyla öğrendiği tarihten itibaren başlar. Bir başka ifadeyle idare tarafından resen yapılan işlemlerde tebligat yapılmadığı sürece dava açma süresi, işlem malik tarafından tüm ayrıntılarıyla öğrenildiği tarihe kadar başlamayacaktır.

F. Husumet: Ayrıma ve birleştirme işlemlerine karşı kime dava açılır?

Ayrıma ve birleştirme işlemlerinde karar mercii, belediyelerde belediye encümeni, il özel idarelerinde il encümenidir. Ancak dava belediye başkanlığı ve il özel idaresi hasım gösterilerek açılmalıdır.

G. Dilekçenin İYUK’un 5. Maddesine Uygun Olup Olmadığı

Ayırma ve birleştirme işlemleri tek aşamadan oluşan işlemlerdir. Bu nedenle birden fazla işleme tek dilekçe ile dava açılması durumu pek söz konusu değildir.

H. Ayırma ve Birleştirme İşlemlerine Karşı Açılan Davalarda Bilirkişi Görevlendirilmesi

Tescile Konu Harita ve Planlar Yönetmeliğinin 2. maddesi gereği plân ve haritaların sorumluluğunun, bir harita – kadastro yüksek mühendisi veya mühendisi tarafından üstlenilmesi gerekmektedir. Bu nedenle ayırma ve birleştirme işlemlerine karşı açılan davalarda bilirkişi görevlendirilmesi gerekiyor ise bunların harita kadastro (jeodezi ve fotogrametri) mühendisliği eğitimi almış kişiler olması gerekmektedir.

Ayrıca ayırma-birleştirme işlemine ilişkin davada imar planı yönünden de uyuşmazlık söz konusu ise ya da ayırma-birleştirme işleminin imar planına uygunluğu uyuşmazlık konusu ise bilirkişi heyetinde şehir veya bölge plancısına da yer verilmesi gerekir.

İ. Ayırma ve Birleştirme İşlemlerine Karşı Açılan Davalarda Muhtemel Hukuka Aykırılık Nedenleri

Ayırma ve birleştirme işlemlerinde ortaya çıkabilecek olan muhtemel hukuka aykırılık nedenleri şunlardır:

  • Talep olmadığı halde ilgili idare tarafından re’sen ayırma ve birleştirme yapılması. Bu konu hakkında şu yazımıza bakabilirsiniz: Belediyeler Parsel Maliklerinin Talebi Olmadan Re’sen İfraz-Tevhit Yapabilir mi?
  • Elbirliği ya da paylı mülkiyette bulunan parsellerde maliklerin tamamının başvurusu olmadan ayırma ve birleştirme yapılması. 
  • Gerekli şartlar sağlandığı halde ayırma ve birleştirme işleminin encümen tarafından reddedilmesi:

Gerekli şartlar sağlandığı takdirde, ayırma ve birleştirme işlemlerinin yetkili idari makam tarafından karara bağlanması gerekir. Aşağıda tek tek açıkladığımız şartlar geçekleştiği halde ayırma-birleştirme dosyasının yetkili makam tarafından onaylanmaması, hukuka aykırılık teşkil eder.

  • Ayırma ve birleştirme işleminin yetkisiz kamu idaresi tarafından yapılması, ayırma ve birleştirme dosyasının encümen dışındaki organlar tarafından karara bağlanması. 
  • Ayırma ve birleştirmenin yola ve yeşil alana terk şartına bağlanması. Bu konu hakkında şu yazımıza bakabilirsiniz: Yola Terk Nedir? İfraz Yaptırırken Yola Terk Yapmak Zorunda mıyım?
  • Ayırma ve birleştirme işlemleri deneniyle DOP ya da başka herhangi bir isim altında bedelsiz bağış istenmesi. 
  • Ayırma ve birleştirme harcının hatalı olarak tahsil edilmesi. Bu konu hakkında şu yazımıza bakabilirsiniz: İfraz-Tevhit Masrafları (Harcı)

J. Ayırma ve Birleştirme İşlemlerine Karşı Açılan Davanın Karara Bağlanması

Dava, idare tarafından tesis edilen işlemin İmar Kanunu’na ve imar mevzuatına uygunluğu açısından değerlendirilerek iptal veya ret yönünde karara bağlanır.

Ayrıma ve birleştirme işlemlerine karşı açılacak davalar 2576 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında girmediğinden tek hakimle çözülecek dava niteliğinde değildir.

Ayırma ve birleştirme işlemlerinde ortaya çıkan pek çok hukuka aykırılıkta işlem tapu sicilinde henüz bir sonuç doğmamış olduğu için idari açıdan sonuç doğurur. Örneğin gerekli şartlar sağlandığı halde ayırma ve birleştirme başvurusunun reddi, ayırma ve birleştirme dosyasının süresi içerisinde onaylanmaması, ayırma ve birleştirme dosyasının belediye veya il encümeni dışındaki organlarca karara bağlanması gibi işlemlere karşı verilecek iptal kararlarında idarenin bu yargı kararını yerine getirmesinde tereddüt ortaya çıkaracak bir durum söz konusu değildir.

Buna mukabilen malikin ya da paydaşların/ortakların tamamının başvurusu olmadığı halde ayırma ve/veya birleştirme yapılmış ve bunun da tapu siciline tescil edilmiş olması durumunda işlemin iptaline dair yargı kararının yerine getirilmesi, sadece idari işlem yapılmasını değil, aynı zamanda tapu sicilinde gerekli düzeltmelerin yapılmasını gerekli kılar. Bu nedenle işlemin tapuya tescil edildiği durumlarda idare iptal kararını yerine getirmek için tekrar bir encümen kararı daha alarak tapu sicilinde geri dönüşümü sağlamalıdır.

K. Ayırma ve Birleştirme İşlemlerine Karşı Açılan Davanın Temyizi veya İstinafı

Ayırma ve birleştirme işlemlerine karşı açılan davalar sonucu ilk derece mahkemesince verilen kararlar, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. maddesinde sayılan durumlardan hiçbirisine girmemektedir. Bu nedenle bu kararlara karşı temyiz değil, istinaf yoluna tabidir. İstinaf süresi konusunda özel bir hüküm bulunmamaktadır.

Ayirma-ve-Birlestirme-Islemlerine-Nasil-Dava-Acilir
Ayırma ve Birleştirme İşlemlerine Nasıl Dava Açılır?
Makalemizi paylaşır mısınız?
Suat Şimşek, Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) hakkında 2376 makale
Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü), Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müfettişi, (önceden) Milli Emlak Kontrolörü

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.