Cemaat Vakıflarına Ait Okul Binalarının Emlak Vergisi Muafiyeti

 

Emlak Vergisi Kanununun 4/r maddesi karşılıklı olmak şartıyla uluslararası andlaşma hükümlerine göre azınlık sayılan cemaatlere ait özel okul binalarını, bina vergisinden muaf kılmaktadır.

Öncelikle cemaat vakfı nedir, ona değinelim. Vakıflar Yönetmeliğine göre cemaat vakfı; vakfiyeleri olup olmadığına bakılmaksızın mülga 2762 sayılı Vakıflar Kanunu gereğince tüzel kişilik kazanmış, mensupları Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan Türkiye’deki gayrimüslim cemaatlere ait vakıfları ifade etmektedir.

Osmanlı İmparatorluğu hukuk sisteminde vakıfların (cemaat vakıfları dahil) 1912 yılına kadar tüzel kişilikleri bulunmamaktaydı. 1912 yılında çıkarılan bir kanunla vakıfların taşınmaz sahibi olabilmelerine imkan tanınmıştır.

Gayrimüslim azınlıkların sahip olduğu haklar, Lozan Antlaşmasının 38 ila 44. maddeleri ile düzenlenmiştir. Antlaşmanın 40. maddesine göre gayrimüslim azınlıklara mensup Türk tebaası, masrafları kendilerine ait olmak üzere her türlü sosyal, hayır ve dini müesseselere ve her türlü eğitim kurumu açma hakkına sahiptir.

Lozan Antlaşmasının bu hükmü, çıkarılan çeşitli kanunlarla ulusal mevzuatımıza yansıtılmıştır. Örneğin 2644 sayılı Tapu Kanununun 3. maddesine göre mevcudiyetleri Türkiye Cumhuriyeti Hükümetince tanınmış olan yabancılara ait dini, ilmi, hayri müesseselerin fermanlara ve Hükümet kararlarına müsteniden sahiplendikleri taşınmazlar bu belgelerin sınırları dışına çıkmamak ve Hükümetin izni alınmak şartıyla bu müesseselerin tüzel kişilikleri adına tescil edilebilir.

Lozan Andlaşmasının 40. maddesi ile cemaat vakıflarına tanına haklardan özel öğretim kurumu açma hakkı, ilk olarak (mülga) 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun 20. maddesi ile düzenlenmiştir.

Madde hükmüne göre; 625 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının, üzerinde kuruldukları arazileri genişletilmemek şartı ve Bakanlığın izni ile, mevcut arazi üzerindeki bina, öğrenci ve teçhizat kapasiteleri en çok bir mislini geçmemek üzere artırılabilir veya yenilenebilir. Yeni arazi edinmeleri ve kapasitelerini en fazla beş misline kadar artırabilmeleri Bakanlar Kurulunun kararına bağlıdır. Bunun dışında binaları genişletilemez, çoğaltılamaz, şubeleri açılamaz, mevcut binalarının yerine kaim olmak üzere yeniden binalar inşa edilemez, herhangi bir suretle mülk edinilemez veya kiralanamaz.

625 sayılı Kanun 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu ile yürürlükten kaldırılmıştır. 5580 sayılı Kanunun 5. maddesi ile; milletlerarası özel öğretim kurumları, yabancı okullar ve azınlık okullarına ilişkin esaslar düzenlenmiştir.

Buna göre yalnız yabancı uyruklu öğrencilerin devam edebilecekleri yüksek öğretim dışındaki milletlerarası özel öğretim kurumu; yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişiler tarafından veya Türk vatandaşlarıyla ortaklık yolu ile 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu çerçevesinde Bakanlar Kurulunun izniyle açılabilir. Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler de kendi adlarına aynı amaçla milletlerarası mahiyette özel öğretim kurumu açabilir.

Yabancı okullar; Bakanlar Kurulunun izni ile yeni arazi edinebilir ve kapasitelerini en fazla beş misline kadar artırabilir.

Üzerinde kuruldukları araziler genişletilmemek şartı ve Milli Eğitim Bakanlığının izni ile mevcut arazi üzerindeki bina, öğrenci ve donanım kapasitelerini en çok bir mislini geçmemek üzere artırabilir veya yenileyebilir.

Azınlık okullarının durumu, Lozan Antlaşmanın 40 ve 41. maddeleriyle ilgisi bulunan okulların özellik göstermesi gereken hususları yönetmelikle tespit edilecektir. Bu yönetmelik, ilgili ülkelerin bu konulardaki mütekabil mevzuat ve uygulamaları dikkate alınmak suretiyle hazırlanır. Yönetmelikte belirtilmeyen hususlarda resmî okullar mevzuatı uygulanır. Bu okullarda yalnız kendi azınlığına mensup Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının çocukları okuyabilir.

İşte Emlak Vergisi Kanunu gerek Lozan Antlaşması ve gerekse 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları kapsamında sahip oldukları ve kurdukları eğitim binalarının bina vergisinden muaf olduğunu hüküm altına almaktadır.

Bunun ilk şartı karşılıklılıktır. Yani bir cemaat okulunun bina vergisinden muaf olabilmesi için o ülkede bulunan Türk cemaatine ait okul binalarının bina vergisinden muaf olması gerekir. Karşılıklılık tespit edilirken sadece hukuki durum değil, aynı zamanda fiili durum da dikkate alınır.

Burada dikkat edilmesi gerek bazı hususlar mevcuttur. Birincisi, yabancılar tarafından kurulan eğitim binalar değil, sadece uluslararası antlaşmalara göre azınlık sayılan cemaatlere ait okul binaları bina vergisinden muaftır.

İkincisi, bu okulların sadece binası bina vergisinden muaftır. Binaların üzerinde yer aldığı arazi ve arsalar, arazi vergisine tabidir.

Makalemizi paylaşır mısınız?
Suat Şimşek, Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) hakkında 2699 makale
Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü), Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müfettişi, (önceden) Milli Emlak Kontrolörü

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.