Danıştay’ın Anayasanın 169. Maddesi Anlamında Kamu Yararı Konusunda Görüşü

Makalemizi paylaşır mısınız?

Orman Kanunu’nun 17. maddesinde kamu yararına her türlü tesise izin verilebileceğinin söz konusu olduğu dönemde Danıştay, orman varlığımızı korumak amacıyla, sadece kamu yararı için zorunlu tesisler için irtifak hakkı tesis edilebileceği görüşünü benimsemiştir.

Bu dönemdeki yargı kararları ormanlarda yapılacak bina ve tesislerin kamu yararına olan zorunlu tesislerle sınırlı tutulması gerektiği yönündedir. Bu kararlarda genellikle ormanlarda yapılacak tesislerinin pek çoğunun nihai anlamda kamu yararına olduğu kabul edilmekle birlikte, “üstün kamu yararı” kavramına vurgu yapılmış ve tesisin yapılması durumunda kamunun sağlayacağı fayda ile tesisin yapılmaması durumunda kamunun sağlayacağı faydanın dikkate alınarak durumun değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Danıştay’ın bu kararlarında orman alanlarında yapılacak tesisler konusunda kamu yararı konusu değerlendirilirken sadece bu tesislerin ekonomiye katkısının gözetilemeyeceği, aynı zamanda ormanların çevresel önemi ve sürdürülebilir kalkınma açısından da değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Bu kararlarda orman alanı içerisinde yapılması planlanan tesislerin sadece kısa dönem etkilerinin değil, aynı zamanda uzun dönem etkilerinin de dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır (Gencay, 2010: 45). Orman alanlarında çevrenin korunması gibi olguların yanı sıra “üstün kamu yararı” ilkesinin de gözetilmesinin zorunlu olduğunun vurgulandığı bu durum şu şekilde izah edilmiştir:

“Ülkemizin en değerli varlıklarından biri olan orman alanlarının korunması, geliştirilmesi devletin ve ilgili kurumların en önemli görevlerindendir. Ancak bu görevin yerine getirilmesi sırasında Çevre Kanunu’nun 3/b maddesinde de belirtildiği gibi kalkınma çabalarına olumlu ve olumsuz etkileri ile fayda ve sakıncaları dikkate almak kısa ve uzun vadeli değerlendirmeler yapmak suretiyle kamu yararı açısından dengeyi kurmak gerekmektedir.” (Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu, 16.10.1998, E: 1996/584, K: 1998/353, Aktaran Gencay, 2010: 45)

Danıştay ormanlarda irtifak hakkını gerektirecek kamu yararına durumları dar olarak yorumlamış ve ormanlarda hidroelektrik santrallerin yapılması, akaryakıt istasyonu tesislerinin kurulmasında kamu yararı varlığının bulunmadığına karar vermiştir[1].

Danıştay 6. Dairesinin kamu yararı konusunda önemli olanın doğa ve insan yaşamı olduğunu savunan 13.05.1997 tarihli ve E:1996/5477, K:1997/2312 sayılı kararında, ekonomik değer düşünülerek doğa ve insanlar üzerinde olumsuz risk yaratacak bir faaliyette kamu yararı aranmasının olanaksız olacağı belirtilmiştir. Danıştay orman arazilerinin turizm amaçlı tahsisi konusunda Anayasa Mahkemesi ile benzer görüşleri paylaşmaktadır.

Danıştay 6. Dairesi, Sorgun Ormanlarında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yapılan turizm amaçlı tahsislere karşı Danıştay’da açılan iptal davasında ormanların turizm amaçlı olarak tahsisinin Anayasaya aykırı olduğu yönündeki iddiayı ciddi bularak turizm amaçlı orman tahsisi işlemlerinin yürütmesini durdurmuştur.

Danıştay’ın gerekçeli kararında “Her ne kadar orman arazilerinin turizm yatırımlarının tahsisinde kamu yararı bulunduğu düşünülebilirse de, ormanların orman olarak korunmasındaki kamu yararının daha öncelikli ve üstün nitelikte olduğu açıktır” ifadesine yer verilerek dava kabul görmüş, tahsisin Anayasaya aykırılığı iddiası ciddi bulunduğu için konu Anayasa Mahkemesi’ne intikal ettirilmiş ve Yüksek Mahkeme bir karar verinceye kadar tüm orman alanlarının tahsisisin yürütülmesi durdurulmuştur.

Danıştay’ın bunun  aksi yönünde kararları da söz konusudur. Danıştay 10. Dairesinin 05.07.2005 tarihli ve E: 1999/474, K: 2005/3949 sayılı kararında orman alanlarında serbest bölgelerin kurulup işletilmesi konusunda, 19.11.2001 tarihli ve E: 1999/2273, K: 2001/3966 sayılı kararında ise devlet ormanı sayılan bir alanda gemi söküm bölgesi olarak faaliyet yapılmasında kamu yararının varlığı sonucuna varılmıştır.

[1] Dan. 6. D., 06.12.1999, E: 1998/3571, K: 1999/6104; Dan. 8. D. 30.03.2000, E: 1999/3912, K: 2000/2438; Dan. 10. D., 28.5.2004, E: 2001/598, K: 2004/5220; Dan. 6. D., 14.12.1999, E: 1998/7240, K: 1999/6551; Dan. 10. D. 5.7.2005, E: 2002/2180, K: 2005/3958; Dan. 8. Daire 16.5.1991, E: 1990/1562, K: 1991/918

Makalemizi paylaşır mısınız?
Suat Şimşek, Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) hakkında 2462 makale
Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü), Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müfettişi, (önceden) Milli Emlak Kontrolörü

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.