Fazla ve Yersiz Ödenen Verginin İade Edilmemesi veya Faiz Ödenmemesi Konusuna AİHM’nin Yaklaşımı

Makalemizi paylaşır mısınız?

Fazla ve Yersiz Ödenen Verginin İade Edilmemesi

Mahkeme, fazla ve yersiz ödenen verginin iadesi konusundaki bir beklentinin meşru beklenti olarak kabul edilebileceğini, bu meşru beklentinin ise Ek 1 Nolu Protokol’ün 1. maddesi kapsamında mülk olarak değerlendirilebileceğini vurgulamaktadır (S.A. Dangeville/Fransa kararı, 2002). Mahkeme mükellefin geri ödeme beklentisinin en azından meşru bir talep olduğuna hükmetmiştir. Bu nedenle fazladan ödenen verginin geri ödenmemesi mülkiyet hakkına müdahale teşkil etmektedir (Grgiç vd, 2007: 46). Mahkeme Buffalo S.r.l. in Liquidation/İtalya davasında ulusal makamların verginin fazladan ödendiğinin tespit edildiği durumda fazladan ödenen verginin geri ödenmesindeki gecikmenin bir ihlal oluşturduğu sonucuna varmıştır. Mahkeme, SA Gras Savoye/Fransa (2003) kararında da Avrupa Topluluğunun 6 No’lu Direktifine göre ödenmemesi gerekirken fazladan ödenen KDV’nin iade edilmemesinin, bireysel menfaat ile kamusal menfaat arasındaki dengeyi bozduğuna ve mülkiyet hakkının ihlali anlamına geldiğine karar vermiştir.

Fazla Alınan Vergiyi İade Ederken Faiz Ödenmemesi

Vergi toplama görevi esnasında bazen kamu görevlilerinin hatalarından ya da ilgilerin zamanında gerekli bilgileri vermemeleri nedeni ile alınması gereken tutardan daha fazla vergi alınabilmektedir. Böyle bir durumda fazla alınan verginin iade edilmesi gerekmektedir. Ancak olayın bir de faiz boyutu vardır. Yani devlet fazladan aldığı vergiyi iade ederken fazladan aldığı tutar için faiz ödeyecek midir? AİHM, fazla ve yersiz alınan verginin geç iade edilmesi halinde faiz ödenmesi gerektiği görüşündedir.

Mahkemeye göre geri ödenecek miktarın geç ödenmesi nedeniyle oluşan faiz, Ek 1 No’lu Protokolü’n 1. maddesi anlamında “maliki olunan şey” kavramına dahildir. Bu nedenle de Mahkeme, mükellefe iade edilecek verginin geç ödenmesi durumunda mülkiyet hakkına müdahale olduğu kanaatindedir. Mahkeme devletin,  kesin hüküm halini alan bir yargı kararıyla haksız (ve yersiz) olarak ödendiği kabul edilen bütün vergi ve benzeri mali yükümleri geri vermek zorunda olduğunu, geri ödeme tarihine kadar geçen süre için de faiz ödenmesi gerektiğini düşünmektedir.

Mahkemeye göre iade edilmesi gereken verginin geç iade edilmesi durumunda faiz ödenmemesi, Ek 1 Nolu Protokol’ün 1. maddesinin 1. fıkrası kapsamına (mal ve mülkün dokunulmazlığı ilkesini öngören 1. kural) girmektedir.

Mahkemenin, bu konudaki görüşünü Eko – Elda Avee / Yunanistan (Çev: Candan, 2006) davasında verdiği karar üzerinden inceleyelim.[1] Bu davada davacı Şirket, kendisinden haksız yere tahsil edilen verginin geç iade edilmesi nedeni ile Yunanistan Devletinin kendisine faiz ödemesi gerektiğini ileri sürerek iç hukukta dava açmış, ancak dava, idare mahkemesi ve istinaf mahkemesi tarafından Yunanistan hukukunda geç iade durumunda faiz ödenmesini öngören herhangi bir hüküm bulunmadığı gerekçesi ile reddedilmiştir. Bunun üzerine Şirket AİHM nezdinde dava açmıştır.

AİHM’nin bu tür davalarda içtihadı, bir borcun ödenmesindeki olası gecikme sebebiyle idari makamların gecikme faizi ödemeleri gerektiği yolundadır. Mahkemeye göre devlet tarafından yapılacak iadelerde makul sayılamayacak gecikmelerin bulunması iadenin ve ödenecek tazminatın zarar giderici etkisini azaltacaktır. Bu nedenle Devletin ilgiliye nihai olarak ödediği miktar ile aslında ödemesi gereken miktar arasındaki belirgin farkları giderme konusunda yükümlülüğü bulunmaktadır ve geç ödeme için faiz ödenmesi de bu yükümlülüğün özü ile yakından ilişkilidir. Mahkemeye göre özellikle, vergi ödemesi söz konusu olduğunda, haksız ve yersiz olarak alınan vergilerden mükellefin uzunca bir süre yararlanamaması Ek 1 No’lu Protokol’ün 1’inci maddesinin ihlâli anlamına gelmektedir. Bu hususları dikkate alan Mahkeme, idarenin, haksız ve yersiz alınan verginin iadesi konusunda böyle uzunca süre gecikmesi sebebiyle, faiz ödemeyi reddetmesinin genel yarar ile kişi yararı arasında olması gereken dengeyi bozduğu bu nedenle, Ek 1 No’lu Protokol’ün 1’inci maddesinin ihlâl edildiği kanaatine varmıştır.

[1] Benzer bir dava olarak Buffalo Srl In Liquidation/İtalya kararına bakılabilir.

Makalemizi paylaşır mısınız?
Suat Şimşek, Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) hakkında 2451 makale
Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü), Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müfettişi, (önceden) Milli Emlak Kontrolörü

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.