İmar Para Cezalarında Artırım Nedenleri

Makalemizi paylaşır mısınız?

3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendi, tespit edilen imar para cezalarının bazı koşulların varlığı halinde artırılmasını öngörmektedir. Buna göre 42. maddenin (a) ve (b) bentlerine göre cezalandırmayı gerektiren aykırılığa konu yapı;

1) Hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmaksızın yapılmış ise cezanın %30’u,

Uyarı: Diğer maliklerin muvafakati açısından şekil şart yoktur.                                

2) Kamuya veya başkasına ait bir parselde yapılmış ise cezanın %40’ı,

Uyarı: Kısmen kamuya, kısmen şahıslara ait hisseli parselde yapı yapılması durumunda hem 1, hem de 2 no.lu artırım nedeninin uygulanabileceği kabul edilmektedir.                                              

3) Uygulama imar planında veya parselasyon planında “Kamu Tesisi Alanı veya Umumî Hizmet Alanı” olarak belirlenmiş bir alanda yapılmış ise cezanın %60’ı,

Uyarı: Halen kişinin mülkiyetinde olup planla kamuya ayrılmış bir alanda planın kesinleşme tarihinden sonra yapı yapılmış olması halinde 3. bendin uygulanması mümkündür, ancak 3. bendin uygulandığı durumda 5. bent uyarınca ayrıca ceza artırımının uygulanmaması gerekir.                                                                       

4) Mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ediyor ise cezanın %100’ü,

Uyarı: İdarenin bu artırım sebebinin gerekçesini açıkça ortaya koyması gerekmektedir. Bu bendin uygulanabilmesi için idarece yapı hakkında düzenlenen tutanakta yapının can ve mal emniyetini nasıl tehdit ettiğinin yine idare tarafından ortaya konulması gerekmektedir. Ancak dere yatağı ve heyelan riski altında olup ve her an bir afete maruz kalma ihtimali açık olan alanlardaki ruhsatsız yapılar hakkında bu alanın söz konusu niteliğinin ortaya konulması dışında somut bir saptama da aranamayabilecektir.                                                      

Ruhsata bağlanması mümkün olmayan ancak mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ettiği açıkça belirlenmeyen yapılara salt ruhsata bağlanması mümkün olmaması dolayısıyla bu artırım sebebinin uygulanması mümkün değildir.                                                           

5) Uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise cezanın %20’si,

6) Yapılaşmaya yasaklanmış bir alanda yapılmış ise cezanın %80’i,

Ek Bilgi: Mevzuatta bazı alanlarda, bu alanların önem ve özelliği gereği yapı yapılması mümkün değildir. Bu yasaklamaya rağmen, kıyı, 1. derece doğal ve arkeolojik sit alanı, özel çevre koruma alanı gibi alanlarda yapı yapılması halinde bu artırım bendinin uygulanması mümkündür.                                                      

7) Özel kanunlar ile belirlenmiş özel imar rejimine tabi bir alanda yapılmış ise cezanın %50’si,

Uyarı: Sadece, ilgili mevzuatında aranan belli koşullar dahilinde yapı yapılabilecek nitelikte olan 2. ve 3. derece sit alanları gibi alanlarda ruhsatsız yapı yapılması halinde bu artırım bendini uygulanması mümkündür.

8) Ruhsatsız ise cezanın %180’i,

Uyarı: Burada kastedilen yapının tamamının ruhsatsız olmasıdır. Dolayısıyla bu bentte öngörülen artırımın ancak tamamen ruhsatsız başlamış bir yapı için uygulanması gerekmektedir. Nitekim 10. bent gibi bazı bentler incelendiğinde zaten ruhsatlı yapılardaki ek imalatlar için ayrıca artırım öngörüldüğü görülmektedir.

9) Ruhsatı hükümsüz hale gelmesine rağmen inşaatı sürdürülüyor ise cezanın %50’si,

10) Yapı kullanma izin belgesi alınmış olmakla birlikte, ruhsat alınmaksızın yeni inşaî faaliyete konu ise cezanın %100’ü,

Uyarı: Bu bendin ancak yapı kullanma izni alınmış yapılarda uygulanabileceği, dolayısıyla ruhsat alınmış ancak yapı kullanma izin belgesi alınmamış bir yapıda bu bendin uygulanamayacağı kabul edilmektedir.        

11) İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılmıyor ise cezanın %10’u,

12) İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın %20’si,

13) Çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet veriyor ise cezanın %20’si,

(a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunur.

18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41. maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje müelliflerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine göre ayrı ayrı olmak üzere iki bin Türk Lirası, bu fiillerin çevre ve sağlık şartlarına aykırı olması halinde dört bin Türk Lirası, can ve mal emniyetini tehdit etmesi halinde altı bin Türk Lirası idari para cezası verilir.

Yapıldığı tarih itibarıyla plana ve mevzuata uygun olmakla beraber, mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ettiği veya edeceği ilgili idare veya mahkeme kararı ile tespit olunan yapılara, ilgili idarenin yazılı ikazına rağmen idarece tanınan süre içinde takviyede bulunmayan veya bu yapıları 39 uncu madde uyarınca yıkmayan yapı sahibine on bin Türk Lirası idari para cezası verilir.

Köylerde muhtarlık izni olmadan yapılan yapılara para cezası

27. maddeye göre il özel idaresince belirlenmiş köy yerleşme alanı sınırları içinde köyün nüfusuna kayıtlı olan ve köyde sürekli oturanlar tarafından, projeleri il özel idaresince incelenerek fen, sanat ve sağlık şartlarına uygun olmasına rağmen muhtarlık izni olmaksızın konut ve zatî maksatlı tarım ve hayvancılık yapısı inşa edilmesi halinde yapı sahibine üç yüz Türk Lirası idari para cezasıverilir. Bu yapılardaki diğer aykırılıklar ve ruhsata tabi tarım ve hayvancılık maksatlı yapılardaki aykırılıklar için verilecek olan idari para cezası, üç yüz Türk Lirasından az olmamak üzere, ikinci fıkraya göre hesaplanan toplam ceza miktarının beşte biri olarak uygulanır.

Kıyı Kanunu kapsamında para cezalarının iki kat uygulanması

Kıyı Kanununun 15. maddesinin (b) bendinde, bu Kanun kapsamında kalan alanlarda, Kanun hükümlerine uyulmadan ruhsatsız, ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapıların sahiplerine ve müteahhidine, İmar Kanununda öngörülen para cezalarının iki misli para cezası verileceği hükümlerine yer verilmiştir. Bu nedenle Kıyı Kanunu kapsamında kalan alanlarda ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapı yapan yapı sahibine ve müteahhide 3194 sayılı Kanunda yer alan imar para cezalarının iki kat uygulanması gerekir.

Milli Emlak Kitabı

Sit alanlarında para cezalarının iki kat uygulanması

Buna karşılık Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında olan sit alanlarında ruhsat alınmadan veya ruhsat veya eklerine veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapılara yönelik olarak 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen para cezalarının iki misli olarak uygulanması yolunda herhangi bir yasal düzenleme yer almamaktadır. Bu durumda sit alanlarında uygulanacak imar para cezalarının iki misli olarak uygulanmasına imkan yoktur.

Danıştay 6. Dairesi, 21.02.2005, E:2004/4692, K:2005/998

Sit alanlarında ruhsat alınmadan veya ruhsat veya eklerine veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapılara yönelik olarak 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen para cezalarının iki misli olarak uygulanması yolunda herhangi bir yasal düzenleme yer almadığı.

2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında olan sit alanlarında ruhsat alınmadan veya ruhsat veya eklerine veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapılara yönelik olarak 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen para cezalarının iki misli olarak uygulanması yolunda herhangi bir yasal düzenleme yer almamaktadır.

Dava konusu olayda ise, davalı idarece davacı tarafından ruhsatsız olarak yapılan yapının sit alanı içerisinde yer alması nedeniyle 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen para cezasının iki misli uygulanması sonucunda davacıya 23.312.367.000 TL para cezası verilmiş ise de, sit alanlarında ruhsat alınmadan veya ruhsat veya eklerine veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapılara yönelik olarak 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen para cezalarının iki kat olarak uygulanması yolunda herhangi bir yasal düzenleme yer almadığından, dava konusu işlemde bu yönüyle mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.

Makalemizi paylaşır mısınız?
Suat Şimşek, Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) hakkında 2462 makale
Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü), Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müfettişi, (önceden) Milli Emlak Kontrolörü

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.