İmar Para Cezası Uygulama Yetkisi Hangi Kurumda?

Makalemizi paylaşır mısınız?

3194 sayılı Kanun’un 42. maddesinde; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere idari para cezaları uygulanacağı, Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır. İmar para cezaları konusunda rehber niteliğindeki yazımız için şu linke tıklayınız: İmar Para Cezaları Rehberi: İşlem Süreçleri, İtiraz ve Dava Bu rehberde “Hangi yapılara ve fiillere imar para cezası uygulanır? İmar para cezaları kime uygulanır? İmar para cezaları nasıl hesaplanır? İmar para cezası uygulama yetkisi hangi kurumda?  İmar para cezasını kim verir? İmar para cezaları hangi sürede ödenir? Zamanaşımı var mı? İmar para cezalarına nasıl itiraz edilir? İmar para cezasına nasıl dava açılır?” konularında bilgiler yer almaktadır.

1. Belediye Sınırları İçinde İmar Para Cezası Uygulama Yetkisi Hangi Kurumda?

Belediye sınırları içerisinde para cezası verme yetkisi belediyelere aittir.

Uyarı: Yeni kurulan belediyenin sınırları içerisinde kalan yapılara önceki belediye tarafından uygulanan ve henüz tahsil edilmemiş imar para cezalarının yeni kurulan belediye tarafından tahsil edilmesi gerekir. Yeni belediye kurulurken, bu kurulan belediye sınırları içerisinde kalan yapılara uygulanan fakat henüz tahsil edilmemiş para cezalarına ilişkin evrakların eski belediye tarafından yeni belediyeye teslim edilmesi gerekir. Bu teslimden sonra yeni belediye para cezası tahsil sürecine kaldığı yerden devam edecektir. Eğer belediye sınırlarına alınma bir kanun gereği oluyorsa zaten bu kanunda eski idarenin tüm hak ve alacaklarının yeni kurulan veya devredilen belediyeye kanun gereği geçtiği yönünde hüküm konulmaktadır. Üstelik bu yönde bir hüküm bulunmasa bile idarenin devamlılığı ilkesi gereği eski belediye tarafından verilen fakat henüz tahsil edilmemiş para cezalarının yeni belediye tarafından tahsili gerekir. (Danıştay 6. Dairesi, 04.02.1992, E:1991/2055, K:1992/430)

2. Mücavir Alanlarda İmar Para Cezası Uygulama Yetkisi Hangi Kurumda?

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun yürürlüğe girdiği 2005 yılından itibaren belediye sınırları dışında imar ile ilgili yetkiler il özel idarelerine geçmiştir. Söz konusu Kanunun 6/b maddesine göre il özel idareleri imara ilişkin hizmetleri belediye sınırları dışında yapmakla görevli ve yetkilidir. Bu durumda bu hükmün 3194 sayılı İmar Kanunu ile çeliştiği açıktır. 5302 sayılı Kanunun 70. maddesine göre İl Özel İdaresi Kanununda hüküm bulunan hallerde 3194 sayılı İmar Kanunu hükümleri uygulanmayacaktır.

Yukarıdaki hükümler, 3194 sayılı Kanun hükümleri ile birlikte değerlendirildiğinde 5302 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 2005 yılından itibaren belediyelerin imar ile ilgili yetkilerinin sadece belediye sınırları itibarı ile geçerli olduğu, bu sınırlar dışında imar ile ilgili yetkilerin il özel idareleri tarafından kullanılması gerektiği sonucuna varılmaktadır.

3. Belediye ve Mücavir Alan Sınırları Dışında İmar Para Cezası Uygulama Yetkisi Hangi Kurumda?

3194 sayılı Kanun’da belediye ve mücavir alan sınırları dışında imar ile ilgili konularda valiliklere yetki verildiği görülmektedir. Ancak 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun yürürlüğe girdiği 2005 yılından itibaren belediye sınırları dışında imar ile ilgili yetkiler il özel idarelerine geçmiştir. Söz konusu Kanunun 6/b maddesine göre il özel idareleri imara ilişkin hizmetleri belediye sınırları dışında yapmakla görevli ve yetkilidir. Bu durumda bu hükmün 3194 sayılı İmar Kanunu ile çeliştiği açıktır. 5302 sayılı Kanunun 70. maddesine göre İl Özel İdaresi Kanununda hüküm bulunan hallerde 3194 sayılı İmar Kanunu hükümleri uygulanmayacaktır. Yukarıdaki hükümler, 3194 sayılı Kanun hükümleri ile birlikte değerlendirildiğinde 5302 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 2005 yılından itibaren belediyelerin imar ile ilgili yetkilerinin sadece belediye sınırları itibarı ile geçerli olduğu, bu sınırlar dışında imar ile ilgili yetkilerin il özel idareleri tarafından kullanılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Belediye sınırları dışında para cezaları il özel idaresinin yürütme organı olan il encümeni tarafından verilir.

Köylerde para cezası verme yetkisi para cezası uygulanması gereken yapının bulunduğu köyün belediye sınırları içerisinde bulunup bulunmamasına değişmektedir. Belediye sınırları içinde kalan köylerde para cezası uygulama yetkisi belediyelere, bu sınırlar dışında il özel idarelerine aittir. İdarenin imar mevzuatından kaynaklanan yetkisini kullanabilmesi için mutlaka köyün yerleşme planının yapılması ve/veya köy yerleşik alanın ve civarının tespit edilmiş olmasına gerek bulunmamaktadır. Bu nedenle köy yerleşik alanı tespit edilmeden de köylerde para cezası uygulanması mümkündür.

Ek Bilgi: (Danıştay 6. Dairesi, 15.03.2005, E:2003/5193, K:2005/1548): İdarenin imar mevzuatından kaynaklanan yetkisini kullanabilmesi için mutlaka köyün yerleşme planının yapılması ve/veya köy yerleşik alanın ve civarının tespit edilmiş olmasına gerek bulunmamaktadır. Bu nedenle köy yerleşik alanı tespit edilmeden de köylerde para cezası uygulanması mümkündür.

4. Büyükşehir Belediyelerinde İmar Para Cezası Uygulama Yetkisi Hangi Kurumda?

Büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde bulunan yerlerle ilgili olarak para cezası uygulama yetkisi ilk kademe ve ilçe belediyelerine aittir. Büyükşehir belediyelerinin (5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 11. maddesinde yer alan istisna hariç olmak üzere) imar para cezası uygulama yetkisi bulunmamaktadır.

Ancak 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 11. maddesi istisnai bir yetki tanıyarak ilçe ve ilk kademe belediyelerinin imara ilişkin cezalandırma yetkilerini kullanmamaları halinde büyükşehir belediyelerine bu yetkiyi kullanma hakkı vermektedir.

Bu madde hükmüne göre büyükşehir belediyelerinin, ilçe ve ilk kademe belediyelerinin imar uygulamalarını denetleme yetkisi bulunmaktadır. Aynı maddenin 3. fıkrasında ise “Büyükşehir belediyesi tarafından belirlenen ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar, gerekli işlem yapılmak üzere ilgili belediyeye bildirilir. Belirlenen imara aykırı uygulama, ilgili belediye tarafından üç ay içinde giderilmediği takdirde, büyükşehir belediyesi 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 32 ve 42’nci maddelerinde belirtilen yetkilerini kullanma hakkını haizdir. Ancak 3194 sayılı Kanunun 42’nci madde kapsamındaki konulardan dolayı iki kez ceza verilemez.” hükmü yer almaktadır. Bu hükme göre büyükşehir belediyelerinin yaptıkları denetim sonucunda tespit ettikleri ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların, gerekli işlem yapılmak üzere ilgili belediyeye intikal ettirilmesi, ilçe ve ilk kademe belediyelerinin de imar mevzuatındaki yetkilerini kullanarak üç ay içerisinde para cezasıişlemini gerçekleştirmeleri gerekmektedir. Bu işlem yerine getirilmediği takdirde büyükşehir belediyeleri ruhsatsız veya ruhsata ve eklerine aykırı yapılarla ilgili olarak para cezası uygulamaya yetkilidir.

Ancak aynı konu nedeni ile iki kez para cezası uygulanamaz. Büyükşehir belediyesi tarafından para cezası uygulanmış bir yapıya aynı nedenden dolayı ilçe veya ilk kademe belediyesince para cezası uygulanamaz. Ancak farklı nedenlerden dolayı ceza verilebileceği açıktır.

5. Organize Sanayi Bölgelerinde İmar Para Cezası Uygulama Yetkisi Hangi Kurumda?

Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin 76. maddesine göre ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapı hakkındaki cezai işlemler ilgili idarece 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32 ve 42. maddeleri çerçevesinde yürütülür. Dolayısıyla, faaliyete geçmiş bir organize sanayi bölgesinde izinler ve ruhsatların verilmesi ve denetlenmesi dışında imar para cezası verilmesi hususlarında 3194 sayılı Kanunun 5.maddesinde belirtilen “ilgili idareler” yetkilidir. Bu kapsamda belediye sınırları içerisindeki OSB’lerde para cezası belediyeler, bu sınırları dışındaki OSB’lerde ise il özel idareleri tarafından uygulanacaktır.

6. Özel Çevre Koruma Bölgelerinde İmar Para Cezası Uygulama Yetkisi Hangi Kurumda?

383 sayılı Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Kurulmasına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin 19. maddesine göre; özel çevre koruma bölgelerinde mevcut nazım ve uygulama imar planlarına ve mevzuata aykırı her türlü yapı 3194 sayılı İmar Kanunundaki esaslar dahilinde yıktırılır. Buna göre özel çevre koruma bölgelerinde imar mevzuatına aykırı yapıların yıkımı konusunda belediye sınırları içerisinde belediyeler, bu sınırlar dışında il özel idareleri yetkilidir.

Bu husus, Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı tarafından yayımlanan Özel Çevre Koruma Bölgelerindeki Yapılaşma ve Çevre Koruma Koordinasyon ve İşbirliği Esas Usullerinde de belirtilmiştir. Her ne kadar söz konusu Esas ve Usullerde belediye sınırları dışında, bu yetkilerin valiliklerce (bayındırlık ve iskan il müdürlükleri) tarafından yürütüleceği ifade edilmişse de 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bu yetkinin il özel idareleri tarafından kullanılması gerektiği düşünülmektedir. Buna göre; özel çevre koruma bölgelerinde imar para cezası uygulaması yetkisinin de inşaat ruhsatı vermeye ve yapıların imar mevzuatına uygunluğunu denetlemeye yetkili olan belediyeler ve il özel idarelerine ait olması gerekir. Ruhsat verme ve yapıların ruhsatlara uygunluğunu denetleme konusunda yetkili olan idarelerin para cezası uygulamasında da yetkili olması doğaldır.

7. Kıyılarda İmar Para Cezası Uygulama Yetkisi Hangi Kurumda?

Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 20. maddesine göre; kıyılarda, doldurma ve kurutma yoluyla kazanılan alanlarda ve sahil şeritlerinde Kanun, plan ve bu Yönetmelik hükümlerine uyulmadan, ruhsatsız, ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapılması halinde, İmar Kanunu’nun 32. maddesi hükümleri uyarınca, aynı Kanunda belirlenen yasal süreler içinde gerekli işlem yapılır. Buna göre Kıyı Kanunu kapsamında kalan yerlerde denetim ve para cezası uygulama yetkisi belediye sınırları içinde belediyeler, bu sınırlar dışında ise il özel idarelerine aittir.

Danıştay 14. Dairesi, 05.03.2014, E:2012/6054, K:2014/3063: Belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde yer alan kıyıda yapılan ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine veya imar mevzuatına aykırı yapılar hakkında 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesi uyarınca para cezası verilmesinde belediye encümeninin yetkili olduğu hakkında. 3621 sayılı Kıyı Kanunu’nun 14. maddesinde; “(…)” hükmüne, 15. maddesinde; “(…)” kuralına, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinin 1. fıkrasında ise; “(…)” hükmüne yer verilmiş, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun belediye encümeninin görev ve yetkilerinin belirlendiği 34. maddesinde; ise “kanunlarda öngörülen cezaları vermek” belediye encümeninin görevleri arasında sayılmıştır. Yukarıda verilen mevzuat incelendiğinde; kıyıda yer alan ruhsatsız yapılar ile ruhsat ve eklerine aykırı yapılar hakkında 3194 sayılı İmar Kanunu hükümlerinin uygulanmasının gerektiği, 3621 sayılı Kıyı Kanunu’nun 15. maddesi ise; sahil şeritlerinde duvar, çit, parmaklık, tel örgü, hendek, kazık ve benzeri engeller oluşturulması gibi anılan madde de kapsamı belirlenen hallerde uygulanabileceği, öte yandan; kıyıda dahi yer alsa, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde yapılan ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılar hakkında 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesi uyarınca para cezası verilmesinde belediye encümeninin yetkili olduğu anlaşılmaktadır.

8. Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde İmar Para Cezası Uygulama Yetkisi Hangi Kurumda?

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununun uygulanması göstermek amacı ile çıkarılan Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin 21 ve 22. maddelerine göre; teknoloji geliştirme bölgelerinde inşa edilecek yapılar için gerekli projeler yönetici şirket tarafından belirlenecek esaslar çerçevesinde yönetici şirket ve/veya girişimciler tarafından hazırlattırılır ve yönetici şirketin onayına sunulur. Bu yapılara ait ruhsat ve gerekli izinler 3194 sayılı İmar Kanununun ilgili hükümleri uyarınca yönetici şirket tarafından verilir ve denetlenir. Buna teknoloji geliştirme bölgelerinde yapılacak yapılar içi ruhsat verme yetkisi yönetici şirkete aittir. Ancak Yönetmelikte imar para cezalarının hangi kurum tarafından verileceğine ya da yönetici şirket tarafından verilebileceğine ilişkin hüküm yer almamaktadır. Yönetmeliğin 22. maddesine göre bu Yönetmelikte yer almayan yapılaşma ve planlama ile ilgili hususlarda 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri uygulanır. Bu nedenle teknoloji geliştirme bölgelerinde imar para cezası uygulanması yetkisinin 3194 sayılı İmar Kanunu hükümleri gereğince belediye sınırları içinde belediyeler, bu sınırlar dışında ise il özel idarelerine ait olduğu düşünülmektedir.

9. Serbest Bölgelerde İmar Para Cezası Uygulama Yetkisi Hangi Kurumda?

Serbest Bölgeler Kanununda, bölge içerisinde yapılacak yatırımlarla ilgili olarak inşaat ruhsatı verme ve imar mevzuatına aykırı yapılardan dolayı para cezası ve yıkım işlemi uygulama yetkisi konusunda herhangi bir hüküm yer almamaktadır. Bu Kanunun uygulanmasını göstermek amacı ile çıkarılan Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliğinin 5. maddesine göre serbest bölge arazisinin kullanımı, yapı ve tesislerin projelendirilmesi, kurulması ve kullanılmasıyla ilgili bütün ruhsatları vermek konusunda serbest bölge müdürlükleri yetkilidir. Ancak para cezaları konusunda Yönetmelikte hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle serbest bölgelerde para cezası uygulanmasında belediye ve sınırları içerisinde belediyelerin, bu sınırlar dışında il özel idarelerinin yetkili olması gerekir.

Milli Emlak Kitabı

10. Alışveriş Merkezlerinde Yıkım Yetkisi İmar Para Cezası Uygulama Yetkisi Hangi Kurumda?

6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 5. maddesinin 7. fıkrasına göre büyükşehirlerde, alışveriş merkezlerine yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye büyükşehir belediyeleri yetkilidir. Yetkisi ve şekilde paralellik ilkesi gereğince, büyükşehirlerde bulunan alışveriş merkezlerinde para cezası yetkisi büyükşehir belediyelerindedir.

İmar para cezaları konusunda rehber niteliğindeki yazımız için şu linke tıklayınız: İmar Para Cezaları Rehberi: İşlem Süreçleri, İtiraz ve Dava Bu rehberde "Hangi yapılara ve fiillere imar para cezası uygulanır? İmar para cezaları kime uygulanır? İmar para cezaları nasıl hesaplanır? İmar para cezası uygulama yetkisi hangi kurumda?  İmar para cezasını kim verir? İmar para cezaları hangi sürede ödenir? Zamanaşımı var mı? İmar para cezalarına nasıl itiraz edilir? İmar para cezasına nasıl dava açılır?" konularında bilgiler yer almaktadır.

Makalemizi paylaşır mısınız?
Suat Şimşek, Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) hakkında 2451 makale
Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü), Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müfettişi, (önceden) Milli Emlak Kontrolörü

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.