İntifa Hakkı Nedir? İntifa Hakkı Nasıl Kurulur?

Makalemizi paylaşır mısınız?

İntifa Hakkı Nedir?

İntifa hakkı, belirli bir gerçek veya tüzel kişiye, hakkın konusunu teşkil eden mülkiyeti bir başkasına ait bir eşya üzerinde tam olarak yararlanma yetkisini veren ayni bir hak olarak tanımlanabilir.

Not: 4721 sayılı Türk Medeni Kanununda kanuni intifa hakkı düzenlenmemiştir.

Taşınmaz lehine irtifak haklarından farklı olarak intifa hakkı belirli bir kişi lehine kurulmakta ve kişiye bağlı bir irtifak hakkı söz konusu olmaktadır (MK. md. 794). Dolayısıyla bu hak başkasına devredilememekte, miras yoluyla intikal etmemektedir.

İntifa hakkı, şahsa bağlı irtifak hakları arasında sahibine en geniş yetkileri sağlayan ayni bir haktır. Malikin intifa hakkı konusu olan eşya üzerindeki mülkiyet hakkı devam eder. Üzerinde intifa hakkı tesis edilmiş bulunan bir eşyanın maliki, bunun mülkiyetini başkasına devretme hakkına sahiptir. İntifa hakkı ile yükümlü bir yer satıldığı takdirde, taşınmazın mülkiyeti üzerinde intifa hakkı mevcut olmak üzere yeni malike (alıcıya) intikal eder.

İntifa hakkı taşınırlar, taşınmazlar, haklar ve bir malvarlığı üzerinde kurulabilmektedir. İntifa hakkının ne şekilde tesis edileceği Medeni Kanunun 795 inci maddesinde düzenlenmiştir.

Buna göre intifa hakkı:

1) Taşınır mallarda bunları kullanacak kişiye teslimi (zilyetliğin devri), alacaklarda ise alacağın devri,

2) Taşınmazlarda tapu kütüğüne tescille kurulabilmektedir.

İntifa hakkı, menkul ve gayrimenkuller ile haklar ve bir mamelek üzerine tesis olunabilir. Aksine düzenleme bulunmadıkça sahibine, üzerine tesis olunduğu şeyden tamamıyla istifade etme hakkını bahşeyler. Daha açık bir ifadeyle Türk Medeni Kanununa göre intifa hakkı, sahibine bu hakkının konusu üzerinde istimal (kullanma) ve istifade (yararlanma) yetkileri veren, başkasına temlik edilemeyen ve hakiki veya tüzel kişiye ait olabilen bir ayni haktır. İntifa hakkı sahibi, intifanın konusu bulunan mal veya hakkın sağlayabileceği bütün menfaatlerden (gelir ve semeresinden) yararlanmak ve kullanmak yetkisine sahiptir. Dolayısıyla, intifa hakkı buna kaynak olan hukuk ilişkisinin düzenlenmesi sırasında taraflarca aykırı bir şart kararlaştırılmış olmadıkça, hakkın konusu olan şeyden tam ve sınırsız bir faydalanma hakkı sağlar.

İntifa Hakkının Sona Ermesi

Belirli bir süre için kurulan intifa haklarında sürenin tamamlanması üzerine hak sona ermektedir (MK. md. 796/2). Medeni Kanunun 797 nci maddesinde intifa hakkının; intifa sahibinin ölümüyle ve intifa eden şahıs tüzel kişilik ise tüzel kişiliğin sona ermesiyle ortadan kalkacağı, ayrıca tüzel kişiler lehine tesis edilen intifa hakkının yüz seneden çok olamayacağı belirtilmiştir.

İntifa hakkının son bulması ile intifa hakkı sahibi (intifa hakkı konusu malın zilyedi) malı sahibine geri vermek zorundadır (md. 798).

İntifa Hakkı Sahibinin Sorumluluğu

Kanunun 800 üncü maddesinde intifa hakkı sahibinin sorumluluğu düzenlenmiştir. Hak sahibi zararın meydana gelmesinde kendi kusurunun bulunmadığını kanıtlamadıkça, intifa hakkı konusu olan şeyin yok olmasından veya değerinin azalmasından, şeyin malikine karşı sorumludur. Söz konusu madde ile intifa hakkı sahibi, intifa hakkı konusu maldan yararlanma yetkisini aşarak tükettiği şeyleri tazmin etmekle de sorumlu tutulmuş, ancak normal kullanımdan doğan değer eksilmesinden dolayı tazmin yükümlülüğünde olmayacağı öngörülmüştür.

İntifa hakkı sahibi, intifa konusu olan şeyi malikin yararına olmak üzere yangına ve başka tehlikelere karşı sigorta ettirmekle ve intifa hakkının devamı süresince de sigorta primlerini ödemekle yükümlüdür (MK. md. 815).

Mal sahibi, intifa konusu olan şeyin hukuka aykırı ve niteliği ile bağdaşmayacak şekilde kullanılmasına engel olma hakkına sahiptir (MK. md. 807).

İntifa hakkı sahibi, intifa edilen taşınmazın tahsis ediliş amacını malike önemli bir zarar verecek şekilde değiştiremez. Özellikle intifa hakkı bulunan şeyin ne şeklini değiştirebilir ne de onu esaslı bir şekilde onarabilir. Taşınmazın tahsis edilmiş olduğu amaçla esaslı onarımı gerektirmeyen hallerde bile malike haber vermeksizin taş, kireç, mermer, turba ocakları ile benzerlerini açamayacağı gibi, buna benzer bir üretimde de bulunamaz (MK. md. 817).

intifa hakkı sahibinin hakları

Medeni Kanunun 801 inci maddesinde ise intifa hakkı sahibinin hakları düzenlenmiştir. Buna göre intifa hakkı sahibi zorunlu olmadığı halde, intifa konusu mal üzerinde giderler yapmış veya yeni şeyler eklemiş ise intifa hakkının sona ermesinde vekaletsiz iş görmeye ilişkin hükümler gereğince mal sahibinden tazminat isteyebilecektir. Mal sahibinin tazminat ödemekten kaçınması halinde ise intifa hakkın sahibi, malı eski duruma getirmek şartıyla yapmış olduğu eklentileri söküp alabilecektir.

İntifa hakkı sahibi ayrıca, intifa konusunu olduğu gibi korumak, gerekli bakım ve onarımını yapmakla da sorumlu kılınmıştır. İntifa konusu malda önemli bazı işlemlerin yapılmasına gerek görülmesi halinde ise intifa hakkı sahibi, malike haber vermek ve bunların yapılmasına rıza göstermekle de yükümlüdür. Böyle bir durumda mal sahibi gerekli işleri yapmazsa intifa hakkı sahibi, malikin hesabına bunları kendisi yapabilecektir (MK. md. 812).

intifa konusu mala ilişkin koruma giderleri ile vergi ödeme yükümlülükleri… intifa hakkına konu evin emlak vergisini kim öder?

Medeni Kanunun 813 üncü maddesinde, intifa konusu mala ilişkin koruma giderleri ile vergi ödeme yükümlülükleri konusu da düzenlenmiştir. Buna göre intifa hakkı sahibi tarafından ödenmesi gerekli gider ve vergiler şunlardır:

1- İntifa hakkının konusu olan şeye doğrudan doğruya yüklenen borçlarla bu borçların faizleri,

Milli Emlak Kitabı

2- İntifa hakkının konusu olan malın korunması için basit koruma masrafları,

3- İntifa konusunun vergileri (emlak vergisi vb.)

İntifa Hakkı Satışa Engel Mi? İntifa hakkı olan taşınmaz satılabilir mi?

İntifa hakkı sahibi, intifa hakkını satamaz veya başka surette devredemez.

Bununla birlikte intifa hakkı satışa engel değildir. İntifa hakkına konu evin sahibi, evin kuru mülkiyetine sahiptir ve bunu devredebilir. İntifa hakkının kurulması ile mülkiyet hakkına konu olan mal üzerinde çıplak mülkiyet sahibinin yararlanma ve kullanma yetkisini kaldırır. İntifa hakkı, üzerine yüklendiği mülkiyet hakkını içi boşalmış bir hak durumuna sokar. İntifa hakkı varken bir mülkiyet hakkının sahibine verdiği mutat kullanma yetkilerinden mülkiyet hakkı sahibi mahrum kalmış olur. Kuru mülkiyet hakkı sahibinin sadece bu mülkiyet hakkını başkasına devretme yetkisi vardır.

Hazine taşınmazlarında intifa hakkı ve vergisel yükümlülükler

Hazine taşınmazları üzerinde intifa hakkının kurulması durumunda, bu tür taşınmazlar her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olduklarından dolayı Medeni Kanunun 813 üncü maddesinde belirtilen ve intifa hakkı sahibi tarafından ödenmesi gerekli olan vergilerin yukarıda adı geçen taşınmazlar için söz konusu olmaması ve intifa hakkı sahibinin sorumlu tutulmaması gerekmektedir.

Konu ile ilgili olarak 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 86, 87 ve 88 inci maddeleri gereğince belediyelerin yapmış oldukları bazı altyapı hizmetleri nedeniyle ödenen katılma payının da açıklanmasında yarar görülmektedir. 21.08.1981 tarihli ve 17435 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Harcamalara Katılma Payları ile İlgili Hükümlerin Uygulanmasına ilişkin Yönetmeliğin değişik 18 inci maddesinde, mal sahibi deyiminin, taşınmazın malikini, varsa intifa hakkı sahibini veya tahsisli olduğu kurum ve kuruluşu, bunlar yoksa gayrimenkulü sahibi gibi kullananları ifade ettiği belirtilmiştir. Bu sebeple, üzerinde intifa hakkı kurulmuş olan Hazine taşınmazlarında söz konusu Kanunda mal sahipleri tarafından ödenmesi gerektiği belirtilen katılma paylarının intifa hakkı sahiplerince ödenmesi gerekmektedir.

İntifa hakkı kurulması için gerekli evraklar nelerdir?

İntifa hakkı için gerekli evraklar ile birlikte Tapu Müdürlüğüne müracaat edilmesi gerekiyor. İntifa hakkı için gerekli evraklar şu şekilde sıralanıyor:

İntifa hakkı için gerekli evraklar:

— İntifa hakkı tesis edilecek taşınmaz malın tapu senedi,

— İntifa hakkı tesisini isteyen tarafların veya yetkili temsilcilerinin fotoğraflı nüfus cüzdanları,

— Tarafların birer vesikalık fotoğrafı.

— İntifa hakkı mahkeme kararı ile tesis edilecekse kesinleşmiş mahkeme kararı.

Medeni Kanunun 818 inci maddesinde, ormanlar üzerinde intifa hakkı düzenlenmiştir. Konu ile ilgili bölümde ayrıntılı açıklama yapılacaktır. Ancak Medeni Kanunda yer alan hükümlere yeri gelmişken değinmekte fayda görülmektedir.

Medeni Kanunun 818 inci maddesine göre bir ormanda kullanma hakkına sahip olan kimse, ormandan özel kanun hükümlerine uygun bir işletme planı çerçevesinde yararlanabilir. Bu yeni düzenlemeyle özel kanun hükümlerine gönderme yapılmıştır. Malik ile intifa hakkı sahibi, ormanın işletme düzeni meydana getirilirken kendi haklarının gözetilmesini isteyebilirler.

Makalemizi paylaşır mısınız?
Suat Şimşek, Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) hakkında 2462 makale
Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü), Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müfettişi, (önceden) Milli Emlak Kontrolörü

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.