1. Ana Sayfa
  2. Gayrimenkul Makaleleri
  3. Hazine Taşınmazını Kullanan Kalkınma Ajanslarından Ecrimisil Alınır mı?

Hazine Taşınmazını Kullanan Kalkınma Ajanslarından Ecrimisil Alınır mı?


Ecrimisil işlemlerini düzenleyen 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğine göre kamu kurum ve kuruluşları tarafından; kuruluş kanunlarıyla verilen ve yapmakla yükümlü oldukları kamu hizmetleri doğrultusunda Hazine taşınmazları üzerinde izinsiz olarak yapılan sosyal, kültürel, sportif ve benzeri amaçlı tesislerin ticari amaca konu edilmemesi ve tahsis veya devir talebinde bulunulması ve bu talebin Yetkili İdarece uygun görülmesi halinde ecrimisil takibatı yapılmaz. Tahsis veya devir işlemlerinin gerçekleşmesi durumunda, tahakkuk etmiş ecrimisiller tahsil edilmez, tahsil edilmiş olanlar ise iade edilmez.

O halde burada açıklanması husus kalkınma ajanslarının “kamu kurum ve kuruluşları” kapsamında olup olmadığı, bir başka ifade ile federasyonların kamu tüzel kişisi olup olmadığıdır.

Kalkınma Ajansları Nasıl Kurulur?

Kalkınma Ajansları 2006 tarih ve 5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Hizmetlerine İlişkin Kanuna dayanılarak Bakanlar Kurulu kararı ile kurulmaktaydı.

Sonrasında ise Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 186. maddesine göre ajanslar, bölgeler esas alınarak Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur. Bu maddeye göre “Ajanslar, tüzel kişiliği haiz ve bu Bölümde düzenlenmemiş bütün işlemlerinde özel hukuk hükümlerine tâbidir.”

Kalkınma Ajansları Kamu Tüzel Kişisi midir?

Kararnamede ajanslara bazı kamu gücü ayrıcalıkları tanınmıştır. Örneğin Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 189. maddesine göre “Ajans, görevleri kapsamında gerekli gördüğü bilgileri kurum ve kuruluşlardan istemeye yetkilidir. Kendilerinden bilgi istenilenler bu bilgileri zamanında vermekle yükümlüdür.” Kararnamenin 201. maddesine göre ajanslara genel bütçe vergi gelirlerinden pay verilmektedir.

Kanuna dayanılarak kurulma ve bazı kamu gücü ayrıcalıklarından yararlanmasına bakıldığında, kalkınma ajanslarının kamu tüzel kişiliğine sahip olduğu söylenebilir.

Kalkınma Ajansları Konusunda Anayasa Mahkemesi Görüşü

Nitekim Anayasa Mahkemesi, 23.02.2008 tarihli ve 26796 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 30.11.2007 tarihli ve E: 2006/61, K: 2007/91 sayılı kararında kalkınma ajanslarının kamu tüzel kişisi olduğuna hükmetmiştir. Kararda şu hususlar vurgulanmıştır:

“Anayasa’nın “Mahalli idareler” başlıklı 127. maddesinde, mahalli idarelerin, il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileri olduğu, kuruluş ve görevleri ile yetkilerinin, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenleneceği belirtilmiştir.

Anayasa’nın “Planlama” ile ilgili 166. maddesinde “Ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmayı, özellikle sanayiin ve tarımın yurt düzeyinde dengeli ve uyumlu biçimde hızla gelişmesini, ülke kaynaklarının döküm ve değerlendirmesini yaparak verimli şekilde kullanılmasını planlamak, bu amaçla gerekli teşkilatı kurmak Devletin görevidir” denilmiştir.  Planlamada gerekli ilkeler ve bu ilkelere bağlı olarak kalkınma planlarının hazırlanması da aynı maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarında yer almıştır. Bu maddede, ulusal planın ve ulusal kalkınma yöntemlerinin özel-kamu tüm kesimleri kapsayacak bir bütünlük içinde yapılması ile birlikte, temel iki ilke bulunmaktadır. Bunlardan birisi, özel-kamu tüm kalkınma girişimlerinin ulusal kalkınma planına göre gerçekleştirilmesi, ikincisi ise planlamanın ve bunun eşgüdümünün Devlet tarafından yerine getirilmesidir.

5449 sayılı Yasa’yla kamu kesimi, özel kesim ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerinin katılımıyla yeni ve kendine özgü bir yapı oluşturulmasının, Anayasa’nın 166. maddesi uyarınca Devlet’e verilen planlama görevi gereği, ulusal kalkınma planı ve programlarda öngörülen ilke ve politikalarla uyumlu olarak bölgesel gelişmeyi hızlandırmak, sürdürülebilirliğini sağlamak, bölgelerarası ve bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak üzere teşkilat kurulmasına yönelik olduğu anlaşılmaktadır.

Kalkınma ajanslarının tüzel kişiliği Yasa’yla belirlenmiş, tüzel kişiliğin kuruluşu ise Bakanlar Kurulu kararına bırakılmıştır. 26 adet Düzey 2 İstatistiki Bölge Birimi esas alınarak Bakanlar Kurulu kararıyla kurulması ve kaldırılması öngörülen kalkınma ajanslarının, tüzel kişiliğinin niteliği Yasa’da açıkça belirtilmemekle birlikte, kurulması ve kaldırılması, kamu gücü ve yetkilerin kullanılması, usul ve ayrıcalıklar getirilmesi, gelirleri, merkezi idare ile olan bağlantıları göz önünde bulundurulduğunda birer kamu tüzel kişisi olduğu kuşkusuzdur.

Anayasa ve yasalarda kamu tüzel kişiliğine birçok alanda, kuruluş amacına özgü hukuksal durumlar verilmekte, üstün, sınırlı ve kısıtlı yetkiler, haklar, olanaklar sağlanmakta, bağışıklık ve ayrıklık tanınmakta, görevler yüklenmektedir. Ayrıca, kamu tüzel kişileri, nitelikleri ve özellikleriyle bağdaştığı ölçüde, özel hukuk tüzel kişilerinin özel hukuk hükümlerine göre sahip olduğu hakları kullanabileceklerdir.”

Danıştay da genel olarak kalkınma ajanslarını kamu tüzel kişisi olarak kabul etmektedir. Danıştay Beşinci Dairesi, 18.01.2013 tarihli ve E.2012/10808, K.2013/235 sayılı kararında ajansların personel istihdamı işlemlerinin idarî yargıya tabi olduğuna karar vermiştir. Danıştay, açılan davaları kabul etmiştir.

Danıştay Onikinci Dairesi 18.6.2015 tarihli ve E.2014/8219, K.2015/4085 sayılı kararında ajansın personel alımındaki sözlü sınav işlemine karşı; Danıştay Onuncu Dairesi ise 30.11.2015 tarihli ve E.2012/2601, K.2015/5395 kararında ajansın mali destek talebinin reddi işlemine karşı açılan davaları karara bağlamıştır.

Kalkınma Ajanslarından Ecrimisil Alınır mı?

Dolayısıyla kamu tüzel kişiliğine sahip kalkınma ajanlarının Hazine taşınmazlarını kullanmaları durumunda, 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinde belirtilen koşulların mevcudiyeti şartıyla, ecrimisil alınmaması gerektiği görülmektedir.

Hazine Taşınmazını Kullanan Kalkınma Ajanslarından Ecrimisil Alınır mı?