Kıyı Kenar Çizgisi Nedeniyle İptal Edilen Tapular İçin Tazminat Alınabilir mi?

Kıyıda kalması nedeni ile tapusu Hazinece açılan dava neticesinde iptal edilen taşınmaz malikinin iç hukukta tazminat davası açma hakkı var mıdır?

Bu konuda gerek Kıyı Kanunu’nda ve gerekse Kıyı Kanunu Uygulama Yönetmeliğinde hüküm bulunmamaktadır.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi tarafından verilen 23.10.2007 tarihli ve E: 2007/6214, K: 2007/9985 sayılı karara kadar, Yargıtay’ın istikrarlı kararları kıyıda kalması nedeni ile tapusu iptal edilen taşınmaz malikinin herhangi bir tazminat davası açamayacağı yönünde idi.

Ancak aşağıda açıklanacağı üzere AİHM’nin kıyılarda iptal edilen tapulara karşılık olarak herhangi bir tazminat ödenmemesini mülkiyet hakkının ihlali olarak nitelendirmesi üzerine Yargıtay 1. Hukuk Dairesi de görüşünü değiştirerek kıyılarda tapusu iptal edilen taşınmaz maliklerinin tazminat davası açabileceğini benimsemiştir.

Yargıtay, AİHM tarafından verilen Doğrusöz ve Aslan/Türkiye kararına kadar kıyıda tapusu iptal edilen taşınmazlar için tazminat davası açılamayacağını kabul etmekte idi. Ancak 10.05.2006 tarihli Doğrusöz ve Aslan/Türkiye kararından sonra Yargıtay 1. Hukuk Dairesi tarafından verilen 23.10.2007 tarihli ve E: 2007/6214, K: 2007/9985 sayılı karar ile “kıyıda kalan taşınmazına ait tapu kaydı Hazinece açılan tapu iptali sonucunda iptal edilen taşınmaz malikinin tazminat davası açabileceği” vurgulanmıştır.

Bu ve benzeri diğer kararlarda[1] mülkiyet hakkının gerek Anayasa ve yasalarla iç hukuk yönünden, gerekse Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokolleri ile kabul edilmiş temel haklardan olduğu ve kamu yararının bulunduğu hallerde sınırlandırılabileceği veya tamamen kaldırılabileceği vurgulanmıştır.

Ancak bu sınırlandırma veya kaldırma gerçekleştirilirken, kamu yararı ile mülkiyet hakkından kısmen veya tamamen yoksun bırakılan kişinin hakkı arasında makul, kabul edilebilir, hak ve adalet dengesini sağlayacak bir oranın kurulması gerekmektedir.

Bu nedenle kıyılarda daha önceden oluşturulan tapu kaydının iptalinde kamu yararı bulunduğu, bu tapuların iptal edilmesi gerektiği açık olmakla birlikte kişinin mülkiyet hakkı sona erdirilirken karşılıklı hak dengesinin sağlanması için mülkiyet hakkı sahibine tazminat niteliğinde bir bedelin ödenmesi gerektiği, tapunun iptal edilmesinin yasa dışı bir işlemden değil kamu yararını gerçekleştirme amacını taşıyan bir işlemden kaynaklanması nedeni ile, tazminatın taşınmazın tam değerini karşılamasının zorunlu olmadığı yönünde karar verilmektedir.

Yargıtay’ın bu kararlarında önemli bir husus daha dikkat çekmektedir. Yargıtay tarafından daha önceden verilen kararlarda kıyıda oluşan tapulara hukuki değer verilemeyeceği belirtilmekteyken AİHM’nin tazminat kararlarlarından sonra Yargıtay görüş değiştirerek kıyılarda her nasılsa oluşan tapuların kıyının kamu malı niteliğini değiştirmeyeceği, ancak Devlet tarafından verilen, doğru esasa ve geçerli kayda dayalı tapu ile sağlanan mülkiyet hakkına değer verilmesi, böyle bir yer kıyı kapsamında kalmakla, temel vasfı yani kamu malı olma niteliği değişmemekle birlikte, kişinin söz konusu tapuya dayalı hakkının yukarıda ifade edildiği gibi korunması gerektiği ifade edilmiştir (Yargıtay 1.Hukuk Dairesi’nin 18.1.2010 tarihli ve E: 2009/12967, K: 2010/165 sayılı kararı, Akbaba, 2010: 6).

Yargıtay’a göre devletin verdiği tapunun geçersizliğini ileri sürerek, hiçbir karşılık ödemeksizin iptalini istemesi, geçerli kayda dayalı mülkiyet hakkı ile bağdaşmayacağı gibi, devletin saygınlığını zedeler nitelikte bir tutum olacaktır.

Bu kararlardan sonra, kıyıda kalması nedeniyle tapusu iptal edilen taşınmaz maliklerinin açtıkları tazminat davaları Yargıtay tarafından kabul görmekte ve kamu yararı nedeniyle mülkiyet hakkından yoksun bırakılan kişinin makul, kabul edilebilir hak dengesini sağlayacak bir oran kurularak adil bir tazminat ödenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.[2]

Kıyı Kanunu uyarınca verilen tapu iptali, terkin kararının kesinleşmesinden ve sonra taşınmaz maliki tarafından açılan tazminat davalarının temyiz incelemesi ile görevli Yargıtay 4. Hukuk Dairesi de iptal edilen tapulara karşı taşınmaz malikine tazminat ödenmesi gerektiğine karar vermektedir.

4. Hukuk Dairesi AİHM’nin tazminata mahkum eden kararlarından sonra verdiği ilk kararlarında tazminat davalarını “Türk Medeni Kanunu’nun 1007. maddesinde düzenlenmiş bulunan tapu sicilinin tutulmasından dolayı devletin sorumluluğuna dayalı maddi tazminat isteği olarak kabul ederek, mülkiyet hakkı sahibi kişinin tapu siciline güvenerek taşınmaz edindiği iyi niyetinin korunması gerektiğini, ancak taşınmazın kamuya ait kumsalda yer alması, davacının bu yeri kullandığı gözetilerek bedelin (zararın) belirlenmesinde Borçlar Kanunu’nun 43 ve 44. maddeleri gereğince indirim yapılarak tazminat miktarı belirlenmelidir” şeklinde karara bağlamaktayken daha sonraki tarihli kararlarında; bu davaların haksız eylem nedenine dayalı maddi tazminat davaları olduğu, bu nedenle de mülkiyet hakkından yoksun kalan kişinin dava tarihindeki gerçek zararını isteyebileceğinden, taşınmazın dava tarihindeki sürüm değerinden uygun bir tutarda indirim yapılmak suretiyle zarar kapsamı belirlenerek, dava tarihinden itibaren zararın faiziyle tahsili gerektiği yönünde kararlar verilmeye başlanmıştır.[3]

[1] Örneğin Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin 17.09.2009 tarihli, E: 2008/7384, K: 2008/9364; 26.03.2009 tarihli, E: 2009/1914, K: 2009/3745;  18.01.2010 tarihli, E: 2009/12967, K: 2010/165 sayılı kararları

[2] Örneğin Yargıtay 1.Hukuk Dairesi’nin 17.09.2008 tarihli ve E: 2008/8822, K: 2008/11033; 26.03.2009 tarihli ve E: 2009/1914, K: 2009/3745; 21.01.2010 tarihli ve E: 2008/13853, K: 2010/492 sayılı kararları, Kaynak: Akbaba, 2010

[3] Örnek olarak Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 14.01.2009 tarihli ve E: 2008/11535, K: 2009/402; 02.02.2009 tarihli ve E: 2008/4562, K2009/1390; 14.04.2009 tarihli ve E: 2008/14384, K: 2009/5849; 28.04.2009 tarihli ve E: 2008/11362, K: 2009/6004; 15.12.2009 tarihli ve E: 2000/6263, K: 2009/14213 sayılı ilamları, Kaymak: Akbaba, 2010

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.