Özel Nitelikli Bölgelerde Özel Planlama Hükümlerinin Önceliği

İmar Kanunu’nun 4. maddesi gereğince, herhangi bir alanda planlama yetkisi ile ilgili olarak özel kanun hükmü bulunuyorsa, bu hükümler İmar Kanunu’nda yer alan genel planlama yetkisine nazaran öncelikli olarak uygulanır.

İmar Kanununun 4. maddesi ile belediye sınırları içerisinde veya dışında olmakla birlikte özel kanunlarla belirlenen alanlardaki imar planı yetkililerinin, yine özel kanunla belirlenen kurumlarda olduğu hükme bağlanarak imar planlarındaki yetki dağılımı açısından, 3194 sayılı İmar Kanunu ile özel kanunlar arasında uyum sağlanmıştır. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun “İstisnalar” başlıklı 4. maddesine göre 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ve 3030 sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun ile diğer özel kanunlarla belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümleri uygulanır.

Türk Silahlı Kuvvetlerine, Sahil Güvenlik Komutanlığına, Jandarma Genel Komutanlığına ve Emniyet Genel Müdürlüğüne ait harekât, eğitim ve savunma amaçlı yapılar için bu Kanun hükümlerinden hangisinin ne şekilde uygulanacağı Millî Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından müştereken belirlenir. Bu madde hükmüne göre özel kanunlarda planlama konusunda yer alan özel hükümler, İmar Kanunundan önce uygulama alanı bulacaktır.

4. maddede bu yönde bir hüküm bulunmasaydı bile hukukun genel ilkelerinden olan “özel kanunların genel kanuna önceliği” ilkesi gereği, öncelikle özel kanun hükümlerinin uygulanması gerekecekti.

Özel planlama hükümlerinin önceliği 5393 sayılı Belediye Kanunu, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun yürürlüğünden sonra da devam etmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanunu, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu hükümleri, imar ile ilgili bir takım yeni hükümler getirmiştir. 5302 sayılı Kanunun 79. maddesine göre, 3194 sayılı İmar Kanununda 5302 sayılı Kanuna aykırı hükümler bulunması durumunda, 5302 sayılı Kanunun uygulaması gerekmektedir. Bu yeni düzenlemelerden sonra, özel kanunlarla çeşitli kurumlara verilmiş bulunan planlama yetkilerinin devam edip etmediği tartışma konusu olmuştur. Bu konu Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğü) tarafından yapılan başvuru üzerine, Danıştay Birinci Dairesi tarafından verilen 23.12.2005 tarihli ve E:2005/845, K:2005/1534 sayılı karar ile açıklığa kavuşmuştur. Söz konusu kararda; “5302 sayılı Kanunun 79. maddesi hükmünün 3194 sayılı Kanunun 4. maddesi hükmünü bertaraf edici nitelikte olmadığı” bu nedenle özel Kanunlar uyarınca yetki verilmiş konularda ve alanlarda özel kanunların 5302 sayılı Kanuna göre öncelikle uygulanacağı ifade edilmiştir.        

Danıştay 1. Dairesi, 23.12.2005, E:2005/845, K:2005/1534          

Özel kanunlarda imar planı yapma yetkisi verilen kurum ve kuruluşların bu yetkilerinin sonradan yürürlüğe konulan 5393, 5216 ve 5302 sayılı Kanunlarla yürürlükten kaldırılmadığı.

3194 sayılı İmar Kanununun istisnaları düzenleyen 4’üncü maddesinde, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ve 3030 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun ile diğer özel kanunlar ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanununun Belediyenin görev ve sorumlulukları başlığını taşıyan 14’üncü maddesinde, Belediyenin mahalli ve müşterek nitelikte olmak şartıyla; imar, su, kanalizasyon hizmetlerini yapacağı veya yaptıracağı belirtildikten sonra, aynı maddenin son fıkrasında, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerinin saklı olduğu hükmüne yer verilmiş, uygulanmayacak hükümler başlığını taşıyan 84’üncü maddesinde de, bu kanunda belediyenin sorumlu ve yetkili kılındığı görev ve hizmetlerle sınırlı olarak; 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu,…. 3194 sayılı İmar Kanunu, … 4856 sayılı Çevre ve Orman Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda bu Kanun hükümlerine aykırılık bulunması durumunda bu Kanun hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7’nci ve 28’inci maddeleri ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 6’ncı, 10’uncu ve 70’inci maddeleri ile de Büyükşehir Belediyeleri ve İl Özel İdareleri yönünden 5393 sayılı Belediye Kanununun yukarıda belirtilen hükümlerine paralel düzenlemelere yer verilmiştir.

Görüş istemine ilişkin idare yazısında, yukarıda belirtilen Kanun hükümleri değerlendirilerek, organize sanayi bölgeleri hariç, belediye sınırları içerisinde belediye meclislerinin, belediye sınırları dışında ise il genel meclislerinin imar planlarının yapılmasında yetkili olacağı, bu nedenle 3194 sayılı İmar Kanununun 4’üncü maddesinin uygulanabilirliğinin kalmadığı vurgulanmaktadır.

3194 sayılı İmar Kanunu, planlama ilke ve esaslarını düzenleyen, 5393 sayılı Belediye Kanunu, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu da yerel yönetimlerin görev ve yetkilerini düzenleyen genel nitelikli kanunlardır. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, 3621 sayılı Kıyı Kanunu, 4046 sayılı Kanun, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu, 383 sayılı Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığı Kurulmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname ve diğer özel kanunlarda yer alan planlama yetkileri, 3194 sayılı İmar Kanununun 4’üncü maddesinde yer alan planların hazırlanması ve yürürlüğe konulmasına ilişkin hükümlerinden kaynaklanmayıp, sözü edilen özel kanunlarda yer alan hükümlerden kaynaklanmaktadır.

Görüldüğü gibi özel kanunlarda yer alan plan yapılmasına ilişkin hükümler; 5393 sayılı Belediye Kanunu, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun yukarıda belirtilen maddeleri ile 3194 sayılı İmar Kanununun 4’üncü maddesi karşısında özel hükümler niteliğindedir. Özel Kanunlarda yer alan plan yapma yetkisine ilişkin hükümler bir kanun hükmü ile yürürlükten kaldırılmadığı sürece özel kanunlarla yetkili kılınan kurum ve kuruluşların bu yetkilerinin devam ettiği açıktır.

Açıklanan nedenlerle, özel kanunlarda imar planı yapma yetkisi verilen kurum ve kuruluşların bu yetkilerinin sonradan yürürlüğe konulan 5393, 5216 ve 5302 sayılı Kanunlarla yürürlükten kaldırılmadığı sonucuna ulaşılarak dosyanın Danıştay Başkanlığına sunulmasına 23.12.2005 gününde oybirliğiyle karar verildi.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.