Tapu Harcından Kaçmak Amacıyla Satış Bedelinin Düşük Gösterilmesi Konusunda AİHM Kararları

Makalemizi paylaşır mısınız?

Bu tür bir uygulama ülkemizde mevcut değildir, ancak bazı ülkelerde vergi kaçırmak amacı ile tapudaki satış bedeli düşük gösterilen taşınmazlar için devlet alım hakkını kullanabilmektedir. Bu tür bir uygulamanın amacı, kişilerin vergi kaçırmak amacı ile taşınmaz satış bedelini düşük göstermesinin önlenmesidir.

AİHM, genel olarak “açıkça dayanaktan yoksun olmamak” şartı ile bu tür tedbirler almak konusunda devletlerin geniş bir takdir yetkisinin bulunduğunu kabul etmektedir. Mahkeme’ye göre devletler vergi kaçaklarını önlemek amacıyla ön alım hakkı da dahil olmak üzere kamu yararının gerektirdiği tüm tedbirleri alma hakkına sahiptir (Dinç, 2007: 210). Çünkü, ne tür tedbirlerin kamu yararına olduğu konusunda ulusal makamlar, uluslararası bir yargıca göre daha iyi bir konumdadırlar. Örneğin daha az tapu harcı ödemek amacıyla tapudaki satış bedeli düşük gösterildiği iddia edilen bir taşınmaz hakkında Gelirler Müdürlüğü tarafından ön alım hakkı kullanılması dolayısıyla açılan Hentrich/Fransa davasında Mahkeme ön alım yetkisinin kullanılmasının, Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ikinci cümlesi anlamında mülkiyetten yoksun bırakma oluşturduğunu ifade etmiştir. Bu maddede yer alan kamu yararı kavramının niteliği gereği geniş bir anlama sahip olduğuna işaret eden Mahkeme, devletlerin mali politikalarını düzenlerken ve vergilerin ödenmesini sağlamak üzere ön alım yetkisi gibi gerekli düzenlemeleri yaparken, belirli bir takdir yetkisine sahip olduğunu, vergi kaçağının önlenmesinin, kamu yararı içeren meşru bir amaca yönelik olduğunu, bu nedenle ön alım yetkisinin, keyfi ve adil olmayan bir usulle kullanılmadıkça, mülkiyet hakkının ihlali anlamına gelmeyeceğini ifade etmiştir.

Ancak takdir yetkisi kullanılırken bu yetkinin aşılmamasına dikkat edilmesi gerekmektedir. Takdir yetkisinin aşılması halinde AİHM, mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar vermektedir.

Ön alım hakkı kullanılırken mülkiyet hakkının ihlal edilmemesi için devletin bazı hususlara dikkat etmesi gerekir. Öncelikle ön alım hakkı keyfi olarak uygulanmamalıdır. Bu konuyu düzenleyen mevzuatta, ön alım hakkının hangi hallerde ve ne şekilde kullanılacağının açıkça belirtilmesi gerekir. Mahkeme yukarıda bahsedilen Hentrich/Fransa davasında, hangi hallerde, bu yetkinin uygulanabileceğinin mevzuatta yer almamasını açıklık ve öngörülebilirlik ilkesine aykırı bulmuştur. Çünkü önalım yetkisi sistematik olarak uygulanmayıp nadiren uygulandığı için, uygulanabilirliği önceden bilinememektedir.

Bunun yanı sıra bu yetkinin kullanılması sırasında temel usul güvencelerinin bulunması da zorunludur. Ön alım hakkı kullanılan taşınmaz malikine, tapuda gösterilen satış bedelinin gerçek bedel olduğu hususunda ispat hakkı tanınmalıdır. Bedelin hesaplanması konusunda, karşı savların ileri sürülebileceği silahların eşitliği ilkesine uygun çelişmeli bir yargılama yapılmadan alınan bir önalım kararı meşru görülemez. Bu durum mülkiyet hakkının korunması ile kamu yararı arasındaki dengeyi bozar.

Mahkeme bu konudaki tek dava olan Hentrich/Fransa davasında devletin vergi kaçağını önlemek için daha uygun başka yöntemleri kullanmasının da mümkün olduğunu; örneğin devletinödenmemiş vergiyi almak için dava açabileceğini ve gerekiyorsa vergi cezası uygulayabileceğini, bu usullerin ceza davası tehdidiyle birlikte sistematik bir biçimde uygulanmasını, vergi kaçırmaya karşı yeterli bir silah olacağını ifade etmiş ise de bu düşünceye katılmak mümkün değildir. Mahkeme’nin bu görüşü, devletlerin vergi konusunu düzenlerken, alternatif tedbirler arasından kensine en uygun gördüğünü seçme hakkı ile bağdaşmamaktadır.

Makalemizi paylaşır mısınız?
Suat Şimşek, Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) hakkında 2451 makale
Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü), Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müfettişi, (önceden) Milli Emlak Kontrolörü

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.