Turizm Yatırımlarında İmar Planları Nasıl Hazırlanır ve Onaylanır

 

Kültür ve turizm koruma ve gelişme bölgelerinde bulunan taşınmazların imar planları yapılmamışsa Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yapılır veya yaptırılır ve onaylanır.[4]

Turizmi Teşvik Kanunu’nun 7. maddesine göre; Kültür ve Turizm Bakanlığı; kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezleri içinde her ölçekteki planları yapmaya, yaptırmaya, re’sen onaylamaya ve tadil etmeye yetkilidir. Burada her ölçekte plan ifadesi ile “kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezlerinde turizm sektörünün ekolojik ve ekonomik verimliliği ve sürdürülebilir turizm ilkesi doğrultusunda kültür ve turizme dönük kullanımların ağırlıklı olduğu bölgelerdeki koruma ve gelişmeyi sağlamak, kısa ve uzun dönemli ilke ve hedefler ile mekansal stratejileri belirlemek üzere hazırlanan bu Yönetmelikte tanımlanan çeşitli ölçeklerde fiziksel planları” kastedilmektedir. Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgelerinde ve Turizm Merkezlerinde İmar Planlarının Hazırlanması ve Onaylanmasına İlişkin Yönetmelik[5] hükümlerine göre bu Yönetmeliğin kapsamı içinde bulunan yerlerdhttp://www.emlakmevzuati.com/kultur-ve-turizm-koruma-ve-gelisim-bolgelerinde-ve-turizm-merkezlerinde-imar-planlarinin-hazirlanmasi-ve-onaylanmasina-iliskin-yonetmelik/e ve bu Yönetmelikte tanımlanan her ölçekte planlar gerektiğinde ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri de alınarak Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yapılmakta veya yaptırılmakta ve resen onaylanmaktadır.

Bu kapsamdaki planlar Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından resen yapılabileceği gibi kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından da teklif edilebilir.

Bu alanlarda imar planlarının yapımına ilişkin süreç aşağıda açıklanmıştır.

Kamu Kurum ve Kuruluşları ile Gerçek ve Tüzel Kişilere Ön İzin Verilmesi

Yönetmeliğin 6. maddesine göre kültür ve turizm koruma ve gelişme bölgeleri ile turizm alan ve merkezlerinde bulunan yerlerde kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler de gerekçeleri ile birlikte bu Yönetmelikte tanımlanan her ölçekte plan veya plan değişikliği Kültür ve Turizm Bakanlığına teklif edebilir. Ancak bunun için bu Bakanlıktan ön izin alınması gerekir.

Tekliflerin Bakanlığa Sunulması ve Ön Uygunluk Kararı

Yönetmeliğin 6. maddesine göre Bakanlığa sunulan teklifler kadastral durumun da işlendiği ölçekli haritalar üzerine gerekçe raporu ile birlikte 2 (iki) takım olarak hazırlanır. Bakanlık gelen teklifleri, kendi belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde değerlendirerek plan hazırlanması için ön uygunluk kararı verebilir, reddedebilir veya planlama sınırını değiştirebilir.

Ayrıca Yönetmeliğin 13. maddesine göre belediye ve mücavir alan sınırları dışında, şahıslarca yaptırılan ve bu Yönetmelikte tanımlanan planlama çalışmalarında, planlaması yapılan alanın kendilerine ait olduğunu veya hak sahibi olduklarını belgelemek amacı ile, tapu senedi, mülkiyete dair kesinleşmiş mahkeme kararı ve bu mahkeme kararına dayanan yetkili diğer makamlar tarafından verilmiş belge veya özel kanunlara göre tahsisi yapılıp henüz tapu siciline kaydedilmemiş, ilgili kamu kuruluşlarınca verilmiş tahsis belgesi ibraz edilmesi mecburidir. Farklı mülkiyetteki arazilerin plan kapsamına alınması zorunluluğu halinde ilgili maliklerin noter tasdikli muvafakatname ile arazilerinin planlanmasına izin verdiklerinin belgelenmesi şarttır. Planlanan alan içinde malikleri belli olmayan veya bulunmayan yerler olması halinde bunların toplamı tüm alanın yüzde yirmisini geçemez. Yapılacak düzenlemede bu alan sahipleri aleyhine farklı kullanım getirilemez.

Ön Araştırma ve Veri Toplama

Yönetmeliğin 8. maddesine göre, Kültür ve Turizm Bakanlığına sunulan ve plan hazırlanması için ön uygunluk kararı verilen teklifler için ön araştırma aşamasına geçilir. Bakanlıkça, planlama alanında stratejik kararlara esas teşkil edecek değerlendirmelerin yapılmasına imkan verecek şekilde hazırlanmamış bir ön araştırmanın yenilenmesi veya eksiklerinin tamamlanması istenebilir. Ön araştırma safhası uygun bulanan plan ve/veya plan değişikliği teklifi plan araştırma raporunun ilke, hedef ve kararları ile plan açıklama raporu ve ilgili kurum ve kuruluş görüşleri esas alınarak incelenir.

Veri Toplama

Gerek Kültür ve Turizm Bakanlığı ve gerekse (bu Bakanlığın verdiği ön uygunluk kararına istinaden) kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından hazırlanan ya da hazırlattırılan imar planlarının hazırlanması sürecinde planı düzenlenecek alan ve yakın çevresindeki alanlarda aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konular ile planlama alanının özelliğine ve plan türüne göre diğer konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir. Yönetmeliğin 9. maddesine göre Kültür ve Turizm Bakanlığı alanın özelliğine göre tekliflerin değerlendirilmesinde ve ön uygunluk kararında bu verilerin kapsamını genişletebilir veya gerekli görülmeyen veriler için sınırlandırabilir. Ayrıca veri toplama işlemi, üst ölçekli planlar için elde edilmiş ise alt ölçekli planlarda aynı verilerin elde edilip edilmeyeceği hususunda bu Bakanlık yetkilidir.

Elde edilen verilerle gerekli analizler, yerinde inceleme, ve benzeri araştırma ve çalışmalar yapıldıktan sonra Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, alanın özelliğine göre uygun görülen ilgili kurum ve kuruluşların görüş ve önerileri alınır. İlgili kamu kurum ve kuruluşlarından istenilen bilgi, belge ve görüş 3 ay içerisinde verilir. Bu süre sonunda istenilen bilgi, belge ve görüşün verilmemesi durumunda ilgili iş ve işlemler Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından resen tesis edilebilir.

Planların Hazırlanması

Gerek Kültür ve Turizm Bakanlığı ve gerekse (bu Bakanlığın verdiği ön uygunluk kararına istinaden) kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından hazırlanan ya da hazırlattırılan imar planlarının belirli esaslara uygun olması gerekir.

Öncelikle planların kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından hazırlanması halinde, plan müellifinin (yükleniciler, kamu kurum ve kuruluşları ve akademik kuruluşlar için) İmar Planlarının Yapımını Yüklenecek Müellif ve Müellif Kuruluşların Yeterlilik Yönetmeliğinde belirtilen grupta yeterlilik belgesine sahip olması gerekir.

Bunun yanı sıra planlama grubunda yer alması gereken uzmanların asgari meslek disiplinleri ve tecrübe düzeyleri, planların yapılacağı yöre ve bölgenin kapsam ve niteliğine göre Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından belirlenir. Planlama yarışmaları sonucunda yapılan ihaleler bu hükümler dışındadır. Planın veya plan değişikliğinin Bakanlıkça onaylanmış olması, plan müellifinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Planlar hazırlanırken lejant ve plan çizim normları için 3194 sayılı İmar Kanunu ve yönetmelikleri dikkate alınır. Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin 12. maddesinde her ölçekteki planların bu Yönetmeliğin ekinde (ek 2) yer alan lejant ve plan çizimi normlarına göre hazırlanacağı belirtilmiştir. Bu durumda, kültür ve turizm koruma ve gelişme bölgelerinde hazırlanacak nazım ve uygulama imar planlarında bu Yönetmeliğe ekli lejant hükümlerine uyulması zorunludur. Ancak Çevre Düzeni Planlarına Dair Yönetmelikte, çevre düzeni planı yapımında kullanılacak lejant ayrıca belirtildiği için çevre düzeni planı hazırlanırken Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelikte değil, Çevre Düzeni Planlarına Dair Yönetmelikte yer alan lejantın kullanılması gerekir. Ayrıca Çevre Düzeni Planlarına Dair Yönetmeliğin 10. maddesine göre Yönetmelik ekinde (Ek-1) gösterimi yer almayan arazi kullanım biçimleri için ilave gösterim geliştirilebilmesi de mümkündür.

Bir diğer konu bölgeleme ve sosyal ve teknik alt yapı alanlarının belirlenmesidir. Yönetmeliğin 9. maddesine göre planlarda kullanılacak alan hesapları ve standartları planlama alanının özelliğine göre Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından belirlenir.

Bu alanlarda yapılacak planlarda da plan hiyerarşisine uyulması gerekir. Bu alanlarda öncelikle kültür ve turizm gelişim planlarının yapılması gerekir. Bu planlar içinde turizm türleri ile kültür ve eğitim, eğlence, ticaret, konut ve her türlü teknik ve sosyal altyapı alanlarından bir veya daha fazlasını kapsayan, kendi içinde alt bölgeler ihtiva edebilen, bu kapsamda kaynaklar arasında koruma-kullanma dengesini ve sektörel kalkınmayı sağlayan, arazi ana kullanım kararlarını belirleyen, açıklama raporları ve plan notları ile bir bütün olan 1/25000 veya daha üst ölçekli fiziki planlardır.

Bundan sonra nazım imar planı yapılır. Ancak nazım imar planının yapılması için kültür ve turizm gelişim planlarının yapılmış olması zorunlu değildir. Yönetmeliğin 4. maddesi nazım imar planını “Onaylı halihazır haritalar üzerine jeolojik bilgiler ve varsa kadastral durum işlenmiş olarak; varsa üst ölçekli Kültür ve Turizm Gelişim Planlarına uygun biçimde hazırlanan farklı arazi kullanış biçimlerini, yapı ve nüfus yoğunluklarını, gelişme yön ve büyüklüklerini, ana ulaşım sistemini belirleyen ve uygulama imar planlarını yönlendiren zaman, mekan ve örgütlenme (uygulama) etaplarını belirleyen plan notları ve detaylı açıklama raporu ile bir bütün olan 1/2000 veya 1/5000 ölçekli düzenlenen plan” olarak tanımladığına göre nazım imar planlarının yapılabilmesi açısından, kültür ve turizm gelişim planlarının yapılmış olması şart değildir.

Sonrasında nazım imar planına uygun olarak uygulama imar planı yapılır. Yönetmeliğin 11. maddesine göre uygulama imar planlarının tamamı bir aşamada yapılabileceği gibi etaplar halinde de hazırlanabilir. Ancak, bu durumda etap sınırlarının varsa nazım planlar üzerinde gösterilmiş olması gerekir. Uygulama imar planlarının nazım imar planlarına uygun olması gerekir. Bu kapsamda; nazım imar planında belirlenen arazi kullanım kararları alt ölçekli uygulama imar planlarıyla değiştirilemez, aykırı düzenlemeler getirilemez. Yönetmeliğin 12. maddesi buna bir istisna getirmiştir. Madde hükmüne göre nazım planlar üzerinde gösterilen teknik ve sosyal altyapı alanlarının konumu ile büyüklükleri, toplam standartların altına düşülmemek şartı ile uygulama planlarında değiştirilebilir.

Milli Emlak Kitabı

Uygulama imar planları yapıldıktan sonra buna uygun olarak parselasyon planları düzenlenir ve bu planlar imar planlarının ayrılmaz parçasıdır.

Planların Onaylanması

Yönetmeliğin 13. maddesine göre, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yapılan veya yaptırılan planlar ile bu Bakanlığa teklif edilenlerden uygun bulunan planlar, Bakanlığın belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde incelenir ve bu Bakanlık adına Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü tarafından onaylanır. Uygun bulunmayan planlar onaylanmaz ve onaylanmama sebepleri de belirtilerek teklif sahibine iade edilir.

Planların İlgili Belediye ve İl Özel İdaresi ile Diğer Kamu Kurumlarına Gönderilmesi

Yönetmeliğin 14. maddesine göre onaylı planlar, plan kapsamında bulunan ilgili idarelere ve ilgili kurum ve kuruluşlara gönderilir. Planlar bu idareleri tarafından incelenerek en geç otuz gün içinde, Kültür ve Turizm Bakanlığına görüş bildirilir. Bu süre sonunda cevap alınmadığı takdirde olumlu görüş verilmiş sayılır.

Planların İlanı

Yönetmeliğin 15. maddesine göre, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından onaylanan planlar onay tarihinden itibaren 1 (bir) ay içinde valilik ya da ilgili belediyenin duyuru alanlarında herkesin görebileceği şekilde bir (1) ay süre ile asılır. Askı belediyelerin ve ilgili dairelerin araçları ile halka duyurulur. Bu işlemlere ilişkin olarak düzenlenecek tutanaklar süresiz saklanır ve bir örneği askı tarihinden itibaren 7 (yedi) gün içinde Kültür ve Turizm Bakanlığına gönderilir.

İtiraz

Plan kararlarına gerçek ve tüzel kişiler ile kamu kurum ve kuruluşları 1 (bir) aylık ilan süresi içinde itiraz edebilirler. İtirazlar koordinasyonu sağlayan ilgili kurum tarafından Kültür ve Turizm Bakanlığına iletilir. Bu Bakanlığa gönderilen itirazlar Bakanlıkça Yönetmelik hükümlerine göre değerlendirilir ve sonuçlandırılır. Plana itirazlar planın yürürlüğünü durdurmaz.

Makalemizi paylaşır mısınız?
Suat Şimşek, Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) hakkında 2689 makale
Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü), Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müfettişi, (önceden) Milli Emlak Kontrolörü