Yapının Durumuyla İlgili Tutanak Düzenlenmeden İmar Para Cezası Verilebilir mi?

Ruhsat ve eklerine aykırı inşaat yapma nedeniyle imar para cezası düzenlenebilmesi için yapının durumuyla ilgili bir tutanağının düzenlenmesi gerekmektedir.

Ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle para cezası verilmesine karar verilebilmesi için, idarece yapı hangi aşamada olursa olsun yapı tatil tutanağının düzenlenmesi gerekmekte olup, verilecek para cezasının ruhsata aykırılıkların durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için hesaplanacağı dikkate alındığında söz konusu tutanakta ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapının durumunun, niteliğinin, yerleşmeye ve çevreye etkisinin, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğinin ve metrekaresinin somut ve ayrıntılı olarak belirtilmesi gerekmektedir.

Danıştay 14. Daire, 27.11.2012, E:2011/12887, K:2012/8667

Ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle para cezası verilmesine karar verilebilmesi için, idarece yapı hangi aşamada olursa olsun yapı tatil tutanağının düzenlenmesi gerekmekte olup, verilecek para cezasının ruhsata aykırılıkların durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için hesaplanacağı dikkate alındığında, belediyece düzenlenen tutanakta ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapının durumunun, niteliğinin, sınıfının, yerleşmeye ve çevreye etkisinin, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğinin ve metrekaresinin somut ve ayrıntılı olarak belirtilmediği için, 3194 sayılı Yasaya uygun olarak düzenlenmeyen tespit tutanağına dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlem hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

3194 sayılı İmar Kanunu’nun 5940 sayılı Kanunun 2. maddesiyle değişik 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının, mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş; (a) bendinde; yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı, üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metre karesi için uygulanacak para cezalarının miktarları belirlenerek bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298’inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılacağı kurala bağlanmış; (b) bendinde; mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin %20′si kadar idari para cezası verileceği hükme bağlanmış, (c) bendinde ise artırım sebepleri sayılmıştır.

Bu düzenlemeye göre, ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle para cezası verilmesine karar verilebilmesi için, idarece yapı hangi aşamada olursa olsun yapı tatil tutanağının düzenlenmesi gerekmekte olup, verilecek para cezasının ruhsata aykırılıkların durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için hesaplanacağı dikkate alındığında söz konusu tutanakta ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapının durumunun, niteliğinin, yerleşmeye ve çevreye etkisinin, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğinin ve metrekaresinin somut ve ayrıntılı olarak belirtilmesi gerekmektedir.

Para Cezasına Dayanak Teşkil Eden Tutanakların Gerekli Bilgileri İçermesi

İmar Kanununun 42. maddesine göre bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır.

İmar para cezalarının uygulanabilmesi imar mevzuatına aykırı yapı hakkında tutanak düzenlenmesi ve para cezası uygulanmasını gerektiren nedenlerin, yapıda imar mevzuatına, ruhsata ve fen ve sağlık koşullarına aykırı olan hususların ve bu hususların İmar Kanununun hangi maddesine aykırılık teşkil ettiğinin tutanaklarda açık olarak belirtilmesi gerekir.

Bununla birlikte bu konuda bir ayrım da yapmayı gerekli buluyoruz. Danıştay içtihatlarında, yıkım yönünden tutanaklarda aranan şekil şartları ile imar para cezası yönünden dayanak alınan tutanakta aranan şekil şartlarının farklı olduğu belirtilmektedir.

Eğer para cezası ile birlikte İmar Kanunu’nun 32. maddesi kapsamında yıkım işlemi de tesis edilecekse, yapı tatil tutanağı veya (bitmiş yapılarda) yapı tespit tutanağı düzenlenmesi ve tutanakların, bu tutanaklar açısından gerekli şekil şartlarına (yapıya asılma, muhtara bırakılma, 30 güne kadar süre verme gibi) uygun olması gerekir.

Buna karşılık yıkım işlemi olmadan sadece para cezası için yapılacak tespitlerde yapı tatil tutanağı veya (bitmiş yapılarda) yapı tespit tutanağı düzenlenmesi zorunlu değildir. Bu açıdan, yıkım işlemine esas alınan yapı tatil tutanağı için aranan tüm unsurların idari para cezası açısından aranmaması gerektiği kabul edilmektedir. Para cezasına dayanak alınan tutanakta aykırılığın etkileme alanı ile birlikte somut olarak ve görsel verilerle desteklenerek yer alması, ayrıca şayet bazı artırım nedenleri de uygulanmış ise bu nedenlere ilişkin de somut verilerin tutanakta ya da tutanak eki sayılabilecek bilgi ve belgelerde yer alması gerektiği yönünde kararlar verilmektedir.

Danıştay 6. Dairesi, 11.04.2006, E:2004/1633, K:2006/1883         

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 27. maddesi kapsamında, valilik görüşü alınmaksızın inşa edilen yapı nedeniyle para cezası verilebilmesi için yapının hangi yönlerden imar mevzuatının veya fen ve sağlık kurullarına aykırı olduğunun tespit edilmesi gerektiği.

Dosyanın incelenmesinden, inşaat projesinin fen ve sağlık kurallarına uygun olduğu yönünde valilik görüşü alınmaksızın 20x9 metre ebadında besihane türü tek katlı yapı yapıldığının 17.10.2002 günlü tutanak ile tespiti üzerine valilikçe 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca para cezası verildiği anlaşılmaktadır.

Ancak, uyuşmazlık konusu olayda mühürlenen yapının, muhtarlıktan alınan izin ile yapıldığı ve fen ve sağlık kurallarına aykırı olduğu konusunda Valilikçe yapılmış herhangi bir tespitin de bulunmadığı açıktır. Bu nedenle, yapının imar mevzuatına aykırı olup olmadığı, aykırı ise hangi yönlerden aykırı olduğu ortaya konulmadan para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, idare mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Danıştay içtihatlarında, para cezasına esas alınan yapı tatil tutanağında yapı grubu ve sınıfının yer almamış olmasının tek başına iptal nedeni olarak değerlendirilemeyebileceği, ancak ruhsata aykırılıktan etkilenen alan veya ruhsatsız yapının m2‘sinin tutanakta yer alması gerektiği, burada ölçütün, bazı verilerin ancak yapı yerinde elde edilebilecek bilgiler olduğu bu verilerin mutlaka tutanakta yer alması gerektiği, bazı verilerin ise tutanakta yer almasa bile idare elemanlarınca proje üzerinden encümene sevk edilirken ortaya konulabileceği, (yapının hisseli olup olmadığı gibi) bu halde ve dosyada da davacı tarafından aksinin ortaya konulamaması halinde salt bu nedenle iptal kararı verilemeyeceği ifade edilmiştir. Bu kararlara göre ancak yapı yerinde tespit edilebilecek verilerin tutanakta yer alması zorunludur.

Danıştay 14. Dairesi, 05.02.2014, E:2012/3665, K:2014/1593     

Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ hükümleri dikkate alınmak suretiyle, ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak yapıldığı öne sürülen yapıların sınıf ve guruplarının açık ve kesin bir şekilde tespit edildikten sonra para cezası verilmesi gerektiği hakkında.

3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş, (a) bendinde; “(...)” hükmüne yer verilmiş, (c) bendinde ise; “…8) Ruhsatsız ise cezanın %180’i,…” oranında artırılacağı ve para cezalarına konu alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alanın dikkate alınacağı kurala bağlanmıştır.

Bu durumda; işleme konu yapının 4.sınıf A grubu yapılar olduğu değerlendirilerek para cezası hesaplanmış ise de, toplam 314m2, betonarme duvarları tamamlanmış, 2 katlı ruhsatsız yapının “Bina yüksekliği 21.50 m’yi aşan, asansörlü ve/veya kaloriferli Apartman tipi konutlar”dan olduğuna yönelik olarak herhangi bir tespitin bulunmadığı, 3.sınıf A ve B grubu yapılar arasında da konutların yer aldığı dikkate alındığında, anılan yapının 3.sınıf A grubu, 3.sınıf B grubu, 4.sınıf A grubu yapılar arasında sayılan hangi tip konutlardan olduğu açık ve kesin bir şekilde tespit edildikten sonra para cezası verilmesi gerektiğinden, aksi yönde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık, Mahkeme kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.

Ek Bilgi                     

İmar para cezaları uygulanırken imar mevzuatına aykırılığın tespiti tarihi dikkate alınarak para cezası uygulanmaktadır. Yani para cezası belirlenirken aykırılığın tespiti tarihindeki ceza miktarları esas alınmaktadır. Bu nedenle düzenlenen tutanağın bir nüshasının yapı yerine asılması ve muhtarlığa bırakılması faydalı olacaktır.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.