Hangi Yatırımlara Yatırım Yeri Tahsisi Yapılabilir?

Makalemizi paylaşır mısınız?

Teşvik belgeli yatırımlara, yatırım yeri tahsisi 4706 sayılı Hazine Taşınmazlarının Değerlendirilmesi Hakkında Kanunun ek 3. maddesi uyarınca yapılır. 4706 sayılı Hazine Taşınmazlarının Değerlendirilmesi Hakkında Kanunun ek 3. Maddesi ve Kamu Taşınmazlarının Yatırımlara Tahsisine İlişkin Usul ve Esaslar, Hazine taşınmazlarının teşvik belgeli yatırımlara tahsisini belirli kurallara bağlamıştır. 

4706 sayılı Hazine Taşınmazlarının Değerlendirilmesi Hakkında Kanun, teşvik belgeli yatırımlara taşınmaz tahsisini düzenlemektedir. Bu konu hakkında hazırladığımız genel yazımız için tıklayınız: Teşvik Belgeli Yatırımlara Hazine Arazisi Tahsisi

2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Bakanlar Kurulu Kararının 4’ncü maddesi uyarınca bölgesel teşvik uygulamaları, büyük ölçekli yatırımlar ve stratejik yatırımlar için yatırım yeri tahsisi yapılabilmektedir. 

1) Hazine Taşınmazlarında Yatırım Yeri Teşvikinden Yararlanacak Yatırımlar

1.a) Bölgesel Teşvik Uygulamaları

Yeni teşvik sisteminde bölgesel yatırımlara yönelik önemli destekler sağlanmaktadır. Bazı yatırım konularının belli bölgeler ve illerde teşvik edilmesi suretiyle kaynakların katma değeri yüksek yatırımlara yönlendirilmesi, bölgesel gelişmişlik farklılıklarının azaltması, yatırımlarda kümelenme ve entegrasyonun sağlanması, yeni istihdam olanakları yaratılması ile verimliliğin ve üretimin artırılması hedeflenmektedir.

Bölgesel teşvik uygulamalarında tüm yatırım konuları desteklenmemektedir. Bölgesel teşvik uygulamalarından faydalanabilecek sektörler, bölgeler itibariyle asgari yatırım tutarları ve/veya kapasiteleri ile hangi yatırımların hangi illerde destekleneceği Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Bakanlar Kurulu Kararlarıyla belirlenmektedir. Diğer taraftan teşvik unsurlarının yoğunluğu ve yararlanma süreleri bölgelere göre değişmektedir.

1.b) Büyük Ölçekli Yatırımlar

2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Bakanlar Kurulu Kararın 2’nci maddesinin (d) bendi büyük ölçekli yatırımları; 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 32/A maddesi kapsamında belirlenen ve aynı kararın EK–3 no.lu ekinde gösterilen yatırımlar olarak tanımlanmıştır.

2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Bakanlar Kurulu Kararı ile bu kararın uygulanmasına ilişkin 2012/1 no.lu tebliğ çerçevesinde büyük ölçekli yatırımlar; “asgari sabit yatırım tutarı 50 Milyon TL’den başlamak üzere sektörüne göre farklı büyüklüklerle tanımlanan, ölçek ekonomilerden yararlanmak, yabancı sermaye yatırımlarını, ihracatı, teknoloji ve Ar- Ge kapasitesini artırmak ve uluslararası rekabette üstünlük sağlayabilmek özel teşvikler sağlanan yatırımlar” olarak tanımlanabilir.

1.c) Stratejik Yatırımlar

Stratejik yatırım kavramı teşvik literatürümüze 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Bakanlar Kurulu Kararıyla girmiştir. Ancak bu kavramdan ne anlaşılması gerektiği ve tam olarak hangi yatırımların stratejik yatırım olduğu söz konusu kararda açıkça ortaya konmamış, bunun yerine bir yatırımın stratejik yatırım olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceğine Ekonomi Bakanlığı bünyesinde oluşturulacak “Stratejik Yatırımları Değerlendirme Komisyonu” tarafından karar verileceği belirtilmiştir.

Söz konusu Bakanlar Kurulu Kararı ile bu kararın uygulanmasına ilişkin 2012/1 no.lu tebliğde çerçevesinde stratejik yatırımlar; sabit yatırım tutarı en az 50 milyon TL olan, ithalat bağımlılığı yüksek ürünler ile ara mallarının üretimine yönelik, yüksek katma değer yaratma ve uluslararası rekabet gücünü artırma potansiyeline sahip, ileri teknoloji kullanılan ve teşviki “Stratejik Yatırımları Değerlendirme Komisyonu” tarafından uygun görülen yatırımlar olarak tanımlanabilir.

2) Yatırım Yeri Teşvikinden Yararlanamayacak Yatırımlar

2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Bakanlar Kurulu Kararının 4’ncü maddesinde genel teşvik uygulamaları kapsamındaki yatırımlar için yatırım yeri tahsisi öngörülmemiştir. Yine aynı kararın 19’ncu maddesi uyarınca ar-ge ve çevre yatırımları için de yatırım yeri tahsisi yapılamamaktadır.

Diğer taraftan Kamu Taşınmazlarının Yatırımlara Tahsisine İlişkin Usul ve Esasların 6’ncı maddesinin 2’nci fıkrası uyarınca, yatırım yeri teşvikinden arazi, arsa, royalti, yedek parça ve amortismana tâbi olmayan diğer harcamalar ile  5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu gereği finans ve sigortacılık konularında faaliyet gösteren kurumlar, iş ortaklıkları, 4283 sayılı Yap-İşlet Modeli ile Elektrik Enerjisi Üretim Tesislerinin Kurulması ve İşletilmesi ile Enerji Satışının Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun kapsamında gerçekleştirilen yatırımlar ve rödovans sözleşmesine bağlı olarak yapılan yatırımlar yararlanamaz.

3)Yatırım Yeri Tahsisi İçin Gerekli Şartlar

3.1) Yatırım Konusunun Yatırım Yeri Tahsisinden Yararlanacak Nitelikte Olması

4706 sayılı Kanun‘un Ek 3. maddesinin uygulanabilmesi için gereken ilk şart yatırımın konusunun 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 32/A maddesi kapsamında olmasıdır. Bu madde hükmüne göre finans ve sigortacılık sektörlerinde faaliyet gösteren kurumlar, iş ortaklıkları, taahhüt işleri, 16/7/1997 tarihli ve 4283 sayılı Kanun ile 8/6/1994 tarihli ve 3996 sayılı Kanun kapsamında yapılan yatırımlar ile rödovans sözleşmelerine bağlı olarak yapılan yatırımlar hariç olmak üzere, bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen ve Hazine Müsteşarlığı tarafından teşvik belgesine bağlanan yatırımlardan elde edilen kazançlar, yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılan hesap döneminden itibaren yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar indirimli oranlar üzerinden kurumlar vergisine tabi tutulur. Görüldüğü üzere madde bazı istisnalar hariç olmak üzere aynı maddenin ikinci fıkrasında belirlenen yatırımlara bazı teşvikler sağlamaktadır.

Maddenin ikinci fıkrası ise bu yatırımları tek tek belirlemek yerine Bakanlar Kuruluna bölgeler bazında tespit yetkisi vermektedir. Bu nedenle ek 3. maddeden yararlanacak yatırımların, Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen konularda ve tutarlarda olması gerekmektedir.

Maddeye göre, finans, sigortacılık, iş ortaklıkları, Yap-İşlet Modeliyle yapılan Elektrik Enerjisi Üretim yatırımları ile diğer yatırımlar, rödovans sözleşmesine bağlı olarak yapılan yatırımlar, arazi, arsa, royalti, yedek parça ve amortismana tâbi olmayan diğer harcamalar yatırım yarı teşviki kapsamı dışındadır. Öte yandan genel teşvik uygulamaları, ar-ge ve çevre yatırımları için de yatırım yeri tahsisi yapılamamaktadır.

3.2) Teşvik Belgesi veya Yazı Alınması

Kamu Taşınmazlarının Yatırımlara Tahsisine İlişkin Usul ve Esasların 6’ncı maddesinin 1’nci fıkrası uyarınca yatırım yeri tahsisi için yatırımcıların Ekonomi Bakanlığınca (Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü) yatırım teşvik belgesi sahibi olmaları veya yatırım teşvik belgesine esas olmak üzere firma adı, yatırımın konusu, kapasitesi gibi yatırımın karakteristik değerlerini içerecek şekilde yatırım yeri tahsis edileceğine ilişkin Ekonomi Bakanlığından yazı almaları gerekmektedir.

3.3) Organize Sanayi veya Endüstri Bölgelerinde Tahsis Edilebilecek Boş Parsel Bulunmaması

4706 sayılı Kanun’un 3. maddesine göre yatırım yeri tahsis edilebilmesi için talep edilen taşınmazın bulunduğu ilçenin mülki sınırları içindeki organize sanayi veya endüstri bölgelerinde bu yatırımlar için tahsis edilebilecek boş parsel bulunmaması gerekmektedir. Keza Kamu Taşınmazlarının Yatırımlara Tahsisine İlişkin Usul ve Esasların 6’ncı maddesinin 1’nci fıkrası uyarınca, yatırım yeri tahsis edilebilmesi için Talep edilen taşınmazın bulunduğu ilçenin mülkî sınırları içinde organize sanayi veya endüstri bölgesi bulunması hâlinde, bu bölgelerde söz konusu yatırım için tahsis edilecek boş parsel bulunmaması veya bu yatırımın söz konusu bölgelerde yapılmasının uygun görülmemesi gerekmektedir.

3.4) Yatırım Tutarı ve Kapasite

Yatırım tutarı açısından iki şart söz konusudur. Öncelikle yatırım tutarının Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararda yer alan asgari tutar ve kapasitenin üzerinde olması gerekir. Ayrıca 4706 sayılı Kanun’un 3. maddesine göre, yatırımın, talep edilen taşınmazların maliki idarelerce takdir edilecek rayiç değerinin tarım, hayvancılık ve eğitim yatırımları için bir, turizm yatırımları için iki, diğer yatırımlar için üç katından az olmaması gerekmektedir.

Bu hususlar Kamu Taşınmazlarının Yatırımlara Tahsisine İlişkin Usul ve Esasların 6. maddesinin 1’nci fıkrasının (b) bendinde yer almıştır. Madde hükmüne göre, taşınmaz tahsisinden yararlanabilmek için irtifak hakkı veya kullanma iznine konu taşınmazlar üzerinde gerçekleştirilecek toplam yatırım tutarının, taşınmaz maliki idarelerce bu taşınmazlara takdir edilecek rayiç değerin tarım,  hayvancılık ve eğitim yatırımı için bir, turizm yatırımları için iki, diğer yatırımlar için üç katından az olmaması gerekmektedir. Diğer taraftan aynı maddeye göre toplam sabit yatırım tutarı I ve II. bölgelerde bir milyon Türk Lirası, III, IV, V ve VI. bölgelerde ise beş yüz bin Türk Lirasından az olamaz.

3.5) Öz Kaynak Şartı

Kamu Taşınmazlarının Yatırımlara Tahsisine İlişkin Usul ve Esasların 6. maddesinin 1’nci fıkrasının (ç) ve (d) bentleri uyarınca yatırımcının, taahhüt edilen yatırımın en az yüzde yirmisini karşılayacak miktarda net öz kaynağa sahip olması zorunludur. ir şirketin öz kaynakları; işletme sahip veya ortaklarının bilanço tarihinde işletmeye yapmış oldukları sermaye yatırımlarının tutarını gösteren ödenmiş sermaye ile, sermaye yedekleri, kâr yedekleri, geçmiş yıllar kârları ve geçmiş yıllar zararları ve dönemin net kâr veya zararını kapsamaktadır. Bundan dolayı yatırımcılar tarafından taahhüt edilen yatırımın finansman kaynaklarının yeterliliğinin değerlendirilmesi aşamasında, şirket öz kaynağının yukarıda belirtilen kalemler dikkate alınarak incelenmesi gerekir.

Üstelik aynı maddeye göre yatırımcı yatırımını ne şekilde finanse edeceğini, idareye açıklamalıdır.

3.6) Fizibilite Raporu

Kamu Taşınmazlarının Yatırımlara Tahsisine İlişkin Usul ve Esasların 6. maddesine göre, taahhüt edilen yatırımın toplam tutarı on milyon Türk Lirasını aşan yatırımlarda yatırımcının fizibilite raporu ve finansman tablosunu idareye vermesi gerekmektedir.

3.7) İmar Planına Uygunluk

Kamu Taşınmazlarının Yatırımlara Tahsisine İlişkin Usul ve Esasların 18. maddesine göre, irtifak hakkı tesis edilecek veya kullanma izni verilecek taşınmazın imar parseli niteliğinde bulunması durumunda, yapılacak yatırımın taşınmazın imar plânında ayrıldığı amaca uygun olması zorunludur.

3.8) Harca Esas Değerden Satış İçin Gereken Ek Şartlar

4706 sayılı Kanun’un Ek 3. maddesinde “Hazineye ait taşınmazlar; tarım ve hayvancılık yatırımları hariç olmak üzere, birinci fıkra kapsamında en az elli milyon ABD Doları karşılığı Türk Lirası tutarında, en az yüz kişiye istihdam sağlayacak şekilde ve taşınmazın rayiç değerinin en az üç katı tutarında yatırım yapacaklara, 492 sayılı Harçlar Kanununun 63’üncü maddesinde yer alan harca esas değer üzerinden doğrudan satılabilir.” hükmü yer almaktadır.

Bu kapsamda Hazine taşınmazları irtifak hakkı tesisi ve kullanma izni verilmesine ilişkin şartların yanı sıra en az yüz kişiye istihdam sağlayacak şekilde ve en az elli milyon ABD Doları karşılığı Türk Lirasından az olmamak üzere taşınmazın rayiç değerinin en az üç katı tutarında yatırım yapacaklara, 492 sayılı Harçlar Kanununun 63. maddesinde yer alan harca esas değer üzerinden doğrudan satılabilecektir.

Bu maddenin uygulanması amacıyla yayımlanan 334 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği tarım ve hayvancılık yatırımlarının bu madde kapsamında değerlendirilemeyeceğini hüküm altına almıştır. Aynı Tebliğe göre yatırımcının taahhüt edilen yatırımın en az yüzde otuzunu karşılayacak miktarda net öz kaynağa sahip olunduğunun ve yatırımın finansmanının ne şekilde yapılacağının belgelendirilmesi zorunludur.

Teşvik Belgeli Yatırımlara Hazine Arazisi Tahsisi Rehberi- Hangi Yatırımlara Yatırım Yeri Tahsisi Yapılabilir?
Makalemizi paylaşır mısınız?
Suat Şimşek, Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) hakkında 2376 makale
Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü), Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müfettişi, (önceden) Milli Emlak Kontrolörü

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.