İmar Planlarında Müellif Zorunluluğu ve Müelliflerin Nitelikleri, Sorumlulukları

İmar planlarının yeterlik belgesine sahip personel tarafından yaptırılması, önemli bir şekil unsurudur. Bu zorunluluğa uyulmaması işlemi şekil yönünden sakat kılar.

İmar Kanununun 38. maddesine göre halihazır harita ve imar planlarının hazırlanması ve bunların uygulanmasının fenni mesuliyetini; uzmanlık, çalışma konuları ve ilgili kanunlarına göre mühendisler, mimarlar, şehir plancıları üstlenirler.

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 21. maddesine göre imar planlarının, yeterliliği haiz müellifler tarafından kanun ve yönetmelik hükümlerine göre gerekli teknik araştırmalar yapılarak hazırlanması zorunludur. Aynı Yönetmeliğin 31. maddesine göre plan paftası, plan notları, plan raporu bulunmayan ve plan teklifi niteliğini haiz olmayan, müellif tarafından yapılmayan ve imzalanmayan planlar, idarelerin karar mercilerine sunulamaz.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 09.10.2003 tarihli ve E:2001/880, K:2003/662 sayılı kararı ile “yeterlilik belgesine sahip müellifçe hazırlanmış bir imar planı değişikliği olmaksızın, onay mercii olan belediye meclisi tarafından plan değişikliği yerine geçecek şekilde karar alınmasını” hukuka aykırı bulmuştur.     

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 09.10.2003, E:2001/880, K:2003/662      

Yeterlilik belgesine sahip müellifçe hazırlanmış bir imar planı değişikliği olmaksızın, “onay mercii” olan belediye meclisi tarafından plan değişikliği yerine geçecek şekilde karar alınmasında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

“3194 sayılı İmar Kanununun 8/b maddesinde imar planlarının nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geldiği, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğunun sağlanarak belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planların ilgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı, belediye meclisinde onaylanarak yürürlüğe gireceği, bu planların onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca bir ay süre ile ilan edileceği ve bir aylık ilan süresi İçinde planlara itiraz edilebileceği, belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planların belediye meclisince on beş gün içinde kesin karara bağlanacağı kuralı yer almıştır.

İmar Planı Yapımını Yükümlenecek Müellif ve Müellif Kuruluşlarının Yeterlik Yönetmeliğinin 7. maddesinde de; “planlama işlerin yapılması veya yaptırılmasında belediyeler, valilikler ve diğer ilgili idareler bu Yönetmelik hükümlerine uymakla yükümlü olup, Yönetmelikte belirtilen yeterlilik gruplarına uygun olarak yeterlik belgesine sahip müellif veya müellif kuruluşlarına işi ihale etmek veya kendi planlama bürolarında bu planlama sürecinde işle ilgili yeterlilik belgesine sahip en az bir müellifi bu işte istihdam etmek zorundadırlar”, İmar Planı Yapılması ve Değişikliklerine Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin 5. maddesinde ise, “imar planının ilgili idarece doğrudan doğruya yapılması durumunda ilgili idarenin planların hazırlanmasında geçerli olan yeterliliği haiz olması şarttır” hükümlerine yer verilmiştir.

Anılan hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, yeterlilik belgesine sahip müellifçe hazırlanan imar planlarının belediye meclisinin onayıyla yürürlüğe gireceği açıktır.

Mevcut bir imar planında değişiklik yapılabilmesi için, öncelikle yeterlilik belgesine sahip müellifçe plan değişikliğinin hazırlanması ve sonrasında hazırlanmış olan plan değişikliğinin belediye meclisince onaylanması zorunlu olduğuna göre; yeterlilik belgesine sahip müellifçe hazırlanmış bir imar planı değişikliği olmaksızın, “onay mercii” olan belediye meclisi tarafından plan değişikliği yerine geçecek şekilde dava konusu kararın alınmasında ve 3194 sayılı İmar Kanununun 8. maddesine yollamada bulunarak alınan bu kararın bir plan değişikliği şeklinde uygulamaya konulmasında mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.”

İmar planlarını hazırlayacak plan müelliflerinin yeterlik durumları, Plan Yapımını Yükümlenecek Müelliflerin Yeterliği Hakkında Yönetmelik ile düzenlenmiştir.

Yönetmelikteki tanıma göre müellif, her ölçekteki ve türdeki planların yapılmasını üstlenebilmek için gerekli olan yeterlilik grubuna uygun yeterlilik belgesine sahip gerçek kişiyi veya yeterlilik grubuna uygun yeterlilik belgesine sahip tüzel kişiliklerin hissedarları içinde hisseleri ortakların meslek grubuna göre dağılımında eşit veya daha fazla paya sahip gerçek kişilerdir.

Yönetmeliğin 6. maddesine göre planlama işlerini üstlenecek müelliflerde, yükseköğretim kurumlarının şehir ve bölge planlama bölümlerinden lisans eğitimini tamamlayarak mezun olmak şartı aranır.

Yurt dışında öğrenim görenlerin bu öğrenimlerinin ve aldıkları derecelerin, yurt içinde görülen öğrenim ve alınan derece ile eş değerde olduğunun yetkili makamlarca onaylanmış olması şarttır. İdareler de, planlama işlerinin hazırlanması, ihale edilmesi ve onanmasında bu Yönetmelik hükümlerine uymak zorundadır.

İmar planlarının idarece yapılması durumunda, plan yapım sürecinde Yönetmelikte belirtilen yeterlilik gruplarına uygun en az bir müellifin planlama biriminde ve kadrolu olarak istihdamı şarttır.

Planlama işinin ihale ile yapılmasında da yeterlik hükümlerinin uygulanması gerekir. Üstelik sadece planların değil aynı zamanda plan değişikliklerinin de yeterlik belgesine sahip müelliflerce hazırlanması gerekir.

2. Müelliflerin Nitelikleri

Planlama işlerini üstlenecek müelliflerde, yükseköğretim kurumlarının şehir ve bölge planlama bölümlerinden lisans eğitimini tamamlayarak mezun olmak şartı aranır. Yurt dışında öğrenim görenlerin bu öğrenimlerinin ve aldıkları derecelerin, yurt içinde görülen öğrenim ve alınan derece ile eş değerde olduğunun yetkili makamlarca onaylanmış olması şarttır. Müelliflerin derecelendirilmesinde öğrenim şartı yanında;

  • Planlama biriminde belirlenen sürelerde fiilen çalışmış veya,
  • Yükseköğretim kurumlarının planlama ile ilgili uzmanlık dalında öğretim üyesi, öğretim görevlisi veya araştırma görevlisi olarak belirlenen sürelerde fiilen çalışmış veya,
  • A, B, C veya D gruplarına giren işleri yapan özel planlama bürolarında, çalışma süresine ait sigorta primlerinin ödendiğini belgelemiş olmak kaydıyla, bu bürolar ilgili işleri yaptıkları sürece, belirlenen süreler kadar bu işlerde fiilen çalışmış veya,
  • Planlarla ilgili yarışmalarda birincilik veya iki defa derece veya dört defa mansiyon almış veya,
  • Alt yeterlilik grubuna veya gruplarına giren işlerden belirlenen sayıda iş bitirmiş,

olmaları göz önünde bulundurulur.

Yönetmeliğin uygulaması bakımından kamu kurum ve kuruluşunda çalışmış olmak, planlama biriminde ve yükseköğretim kurumlarının planlama ile ilgili bilim dalında öğretim üyesi, öğretim görevlisi veya araştırma görevlisi olarak çalışmış olmayı ifade eder.

Belediyelerin planlama birimlerinde çalışanlar da Yönetmelikte belirtilen çalışma sürelerini tamamlamak kaydıyla, çalıştığı belediyenin dahil olduğu planlama grubuna kadar yeterlilik belgesi alabilir.

Özel planlama bürolarında çalışmış olmaktan ise, Yönetmelik kapsamına giren planlama işlerinden A, B, C veya D gruplarına giren işleri yapan planlama bürolarında, büro sahibi veya ortağı veya çalışanı sıfatıyla çalışılan süreyi bonservis alarak belgelemiş olmak ve çalışma süresine ait sigorta primlerinin ödendiğini belgelemek anlaşılır.

Bonservisin kapsadığı sürelerde, bu büroların elinde program gereğince devam eden A, B, C veya D gruplarında en az bir planlama işinin mevcut bulunması ve bunun belgelenmesi şarttır.

3. Müelliflerin Derecelendirilmeleri

İmar Planı Müelliflerinin Derecelendirilmesi

4. Yeterlik Belgesinin Verilmesi ve Sicillerin Tutulması

Yeterlik belgeleri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilmektedir. Bu Bakanlık; planlama işlerini yapacak müelliflerin tutulan sicillerine, iş durumlarına ve başarı derecelerine göre değerlendirilip derecelendirilmesini yapar ve müellifin değerlendirme sonucunda hangi gruba giren planlama işlerini yapabileceğine dair yeterlilik belgesini verir veya daha önce verilmiş bulunan belgeyi yeniler.

Müelliflere verilecek yeterlilik belgesi; müellifin adı ve soyadı, nüfus kaydı örneği ile özlük durumuna dair diğer bilgilerin yanı sıra, mezun olduğu yerleri, mezuniyet tarihleri ve unvanı ile uzmanlık alanını belirten, ayrıca hangi grupta planlama işlerini üstlenebileceğini, geçerlilik süresini tarih de belirtip açıklayan fotoğraflı bir belgedir.

Yeterlilik belgesi; boşluklara planlama grubu ile müellifin adı ve soyadı yazılacak şekilde, “…grubundaki planlamaları düzenlemeye yetkilidir. Bu belge, isteği üzerine …’e verilmiştir.” ifadesini ihtiva eder.

Yeterlilik belgesinin geçerlilik süresi, iptal ve yenileme olmadığı sürece en çok üç yıldır.

İlk defa belge alma ve belge yenilenme talepleri dışında, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, bütün yeterlilik sahibi müellifleri yaptıkları işler ve çalışmaları ile her üç yılda bir yeniden topluca incelemeye ve değerlendirmeye tabi tutar.

Bu inceleme neticesinde, bütün müelliflerin değişen şartlara ve değerlendirme sonuçlarına göre hangi gruplarda planlama işleri yapabileceğini belirleyen grup listeleri çıkarılır ve bu listelerin tamamı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı internet sayfasında yayımlanır.

Değerlendirme ve derecelendirme sonucunda yeterlilik belgesini yeniden almaya hak kazanmış bütün müelliflerin belgeleri hazırlanır ve yazılı talepleri üzerine kendilerine verilir.

Planlama işinin önemine, etkinliğine, kapsamına ve ağırlığına göre, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca uygun görülen hallerde belirli bir iş için sadece o planlama işi ile sınırlı olarak “özel yeterlilik belgesi” de düzenlenebilir ve hak kazanan müelliflere verilebilir.

5. Yeterlik Belgesinin İptali

Yönetmeliğin 18. maddesine göre müelliflerin yaptığı planlama işinden dolayı mesleki faaliyetleri ile ilgili konularda yetkisini kötüye kullanması sebebi ile hüküm giymiş olması halinde, yeterlilik belgeleri beş yıl süre ile geçersiz kılınır ve geri alınır. Aynı fiilin tekrarı halinde ise, belge iptal edilir.

Müelliflerin idare ile olan sözleşmelerinin müellifin hatası sebebiyle ayrı ayrı iki işte feshedilmiş olması halinde, yeterlilik belgeleri bir yıl süreyle geçersiz kılınır ve geri alınır.

6. Müelliflerin Sorumlulukları

Yönetmelik hükümleri kapsamında plan müelliflerinin sorumlulukları ile ilgili ilkeler aşağıda gösterilmiştir:

a) Plan müelliflerinin, işin yapılması ile ilgili olarak yürürlükteki kanun ve yönetmelik hükümlerine uymaları mecburidir.

b) Danışman, müşavir ve benzeri sıfatlar altında görev yapan kişiler, idarenin plan müellifi olarak görev yapamaz ve plan müellifi yetki ve sorumluluğunu üstlenemez.

c) Müellifler; üstlendikleri planlama işinin kapsadığı planlama alanının sınırları içinde, planlama süresince, ilgili idare dışındaki kuruluşlar ve kişiler adına her ölçekteki ve türdeki planları yapamazlar ve parselasyon planları düzenleyemezler.

Aynı planlama alanı sınırları içinde, ilgili idare dışında özel kişi veya kuruluşlara müşavirlik yapamaz, proje düzenleyemez, teknik sorumluluk veya fenni mesuliyet üstlenemezler. Ancak, bitmiş olan planlama işine ek yeni bir planlama işi, bu hükmün dışındadır.

ç) Müellifler, planlama yapılan alanın sınırları içinde, yalnız planlama konusu ile ilgili olarak kamu görevlilerinin tabi tutulduğu kanuni sınırlamalara, yasaklara ve sorumluluklara tabidir.

d) Müellifler; planlama çalışmalarını yürütürken objektif ve tarafsız davranmak, bilimsel ve teknik verilere göre hareket etmek zorundadırlar.

e) Plan kararlarının verilmesinde, hiçbir kişi ve kuruluştan, sözleşme kapsamı dışında herhangi bir ayni veya nakdi menfaat temin edilemez. Menfaat temin ettiği tespit edilenler hakkında kanuni işlem yapılır.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.