İmar Planlarında Yapı Nizamları: Ayrık, Bitişik, Blok Nizam Nedir?

Makalemizi paylaşır mısınız?

İmar Planlarında Yapı Nizamı Nedir?

Yapı nizamı; uygulama imar planı ile belirlenen ayrık nizam, blok nizam ve bitişik nizamdan biridir. İmar planında belirlenmeyen hallerde ayrık nizam uygulanır. Bir parselde birden fazla yapının inşa edilebildiği hallerde imar planı ile serbest nizam kararı verilen hallerde, komşu parsellerde yer alan ve bu parsele en yakın yapıların yapı nizamlarına aykırı düşmemek koşuluyla, sadece bir tek nizam uygulanabileceği gibi her üç nizamdan ikisi veya üçü bir arada karma olarak uygulanabilir.

İmar Planlarında Hangi Yapı Nizamları Uygulanır?

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği üç tür yapı nizamı öngörmektedir. Bunlar; ayrık, bitişik ve blok nizamlardır. Yönetmelikte her üç yapı nizamının da tanımı yapılmıştır. İmar Yönetmeliğinin “tanımlara” ilişkin bölümleri imar planlarına ve belediyelerin imar yönetmeliklerine göre öncelikle uygulanır. Bu nedenle belediyelerin, imar planları ile ya da kendi imar yönetmelikleri ile bu tanımları değiştirmeleri mümkün değildir.

3194 sayılı İmar Kanununun 3. maddesinde, herhangi bir sahanın her ölçekteki plan esaslarına, bulunduğu yerin şartlarına ve yönetmelik hükümlerine aykırı maksatlar için kullanılamayacağı, anılan Kanunun 5. maddesinde ise nazım imar planları varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgenin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme, yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan planlar, uygulama imar planı ise, nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer ayrıntıları ile gösteren planlar olarak tanımlanmıştır.

İmar Planında Yapı Nizamı Belirtilmemişse

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 8. maddesine göre imar planında yapı nizamı belirlenmeyen hallerde ayrık nizam uygulanır. Birden fazla yapının inşa edilebileceği ve bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce onaylanmış olan uygulama imar planı kararı ile serbest nizam kararı verilen parsellerde, komşu parsellerde yer alan ve bu parsele en yakın yapıların yapı nizamlarına aykırı düşmemek koşuluyla, sadece bir tek nizam uygulanabileceği gibi ayrık, blok veya bitişik nizamdan ikisi veya üçü bir arada karma olarak uygulanabilir.

Yapı nizamı imar planında aşağıdaki şekilde gösterilir.

İmar Planında Yapı Nizamının Gösterimi

1) Ayrık Nizam Nedir? İmar Planında Ayrık Nizam Gösterimi Nasıl Olur?

Ayrık nizam, hiç bir yanından komşu parseldeki binalara bitişik olmayan yapı nizamıdır.

İmar Planında Ayrık Nizam Gösterimi

(2) Blok Nizam Nedir? İmar Planında Blok Nizam Gösterimi Nasıl Olur?

Blok nizam, imar planı veya Yönetmelikte cephe uzunluğu, derinliği ve yüksekliği belirlenmiş yapı kitlesinin bir parsel veya dilatasyonla ayrılmak suretiyle birden fazla parsel üzerine oturduğu bahçeli yapı nizamıdır.

Bir taraftan komşu parseldeki binaya bitişik, diğer taraftan ayrık olan ikili veya ikiz nizamlar, blok nizam olarak değerlendirilir.

İmar Planında Blok Nizam Gösterimi

(3) Bitişik Nizam Nedir? İmar Planında Bitişik Nizam Gösterimi Nasıl Olur?

Bir veya birden fazla komşu parsellerdeki binalara bitişik olan yapı nizamıdır. Bitişik nizam binalarda ortak alandan arka bahçeye çıkış sağlanır.

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğin 21. maddesine göre yeni planlanan alanlarda bitişik nizamda teşekkül edecek imar adalarının uzunluğu 75 m’den fazla olamaz. Uzunluğu 75 m’den fazla olan bitişik nizam yapı adalarında, yangın güvenliği ve erişim kontrolüne ilişkin düzenlemeler yapılır ve önlemler plan müellifi tarafından plan notunda belirtilir.

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 4. maddesine göre, bitişik nizam parsellerde, bitişik binaların temellerinin alt kotundan daha aşağıya inilmesinin statik bakımdan risk içermesi nedeniyle otopark ihtiyacının parselinde karşılanamaması durumunda otopark ihtiyacının genel otoparkta karşılanması mümkündür.

İmar Planında Bitişik Nizam Gösterimi

Bitişik nizam yapılaşma dolayısıyla şevli temel çukuru açılmasının mümkün olmadığı durumlarda, su yalıtım malzemesinin uygulanacağı betonarme çanak iksa sisteminden ayrı inşa edilerek, su yalıtımı malzemesi tekniğine uygun olarak bu çanağın iç yüzeylerine uygulanır.

İmar Planlarında Yapı Nizamları: Ayrık, Bitişik, Blok Nizam Nedir?
Makalemizi paylaşır mısınız?
Suat Şimşek, Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) hakkında 2463 makale
Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü), Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müfettişi, (önceden) Milli Emlak Kontrolörü

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.