1. Ana Sayfa
  2. Gayrimenkul Makaleleri
  3. İmar Kanunu’nun 32. Maddesi Kapsamında Yıkım İşlemleri Rehberi

İmar Kanunu’nun 32. Maddesi Kapsamında Yıkım İşlemleri Rehberi


İmar Kanunu’nun 32. Maddesi Nedir? 

Belediyelerin en temel görevlerinden bir tanesi de, 3194 sayılı İmar Kanunu‘nun 32. maddesi kapsamında, belediye sınırları içerisinden yapılan yapıların denetlenmesi ve bunlardan imar planına veya inşaat ruhsatına aykırı olarak yapılanların durdurularak yıkılmasıdır. Belediyeler ve il özel idareleri de, yapıların ruhsat alınarak ve ruhsat ve eklerine uygun olarak yapımını denetlemek zorundadırlar. Çünkü idare, bu tür yapıların kendiliğinden veya deprem sonucu yıkılmasından doğan zarardan, diğer sorumlularla birlikte müteselsilen sorumludur.

Danıştay 6. Dairesi, 29.12.2006, E:2004/4177, K:2006/6675 sayılı kararında “Davalı idarenin deprem sonucu yıkılan yapının inşası aşamasında yürütülmesi gereken faaliyetlerini gereği gibi yerine getirmemesi sonucu oluşan hizmet kusuru nedeniyle ortaya çıkan zarar kusuru oranında tazminle sorumlu bulunduğundan, yapı kullanma izin belgesi bulunmayan ve kat irtifakı kurulmayan bir binada oturan davacının, yapının deprem sonucu yıkılmasında tümüyle kendi kusuru bulunduğu gerekçesine dayalı olarak davanın reddi yolunda verilen temyize konu mahkeme kararında isabet görülmediği” kararına varmıştır.

İnşaat Durdurma ve Yıkım İşlemlerinde Yasal Dayanak: İmar Kanunu’nun 32. Maddesi

İmar konusunda görevli idarelerin sorumluluk alanlarında bulunan yapıları sürekli olarak denetlemeleri ve ruhsatsız olarak yapılan yapılar ile ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapıların yıkımını sağlamaları gerekir. Bu husus, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesinin bir gereğidir. Söz konusu madde şu hükmü ihtiva etmektedir:

Madde 32 – Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (…)tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur.

Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır.

Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.

Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir.

Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir.

İdare tarafından ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatı üçüncü fıkrada düzenlenen bir aylık süre beklenmeden iptal edilir ve mevzuata aykırı imalatlar hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır.”

Çalışmanın bu kısmında belediyeler ve il özel idareleri tarafından tesis edilen inşaat durdurma ve yıkım işlemlerine karşı açılacak iptal davaları ile ilgili hususlar, Danıştay kararları ışığında değerlendirilecektir.

İnşaat Durdurma ve Yıkım İşlemlerinde İş Akış Şeması

Gerek yargı kararları ve gerekse mevzuat bilgileri ışığında yıkım işlemlerinin aşamaları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Şekil – İnşaat Durdurma ve Yıkım İşlemlerinde İş Akış Süreci

Ana hatlarıyla yukarıda verdiğimiz bu işlem akışına göre ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olduğu düşünülen inşaat ve yapılar hakkında tesis edilen yapı durdurma/mühürleme ve yıkım işlemlerinde ortaya çıkabilecek ve idari işlemin iptaline neden olabilecek hukuki sakatlıklar söz konusudur.

Hangi Yapılar Hakkında Yıkım Kararı Verilebilir?

3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesine göre ruhsat alınmadan veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılan yapılar hakkında durdurma ve yıkım kararı alınabilir. Maddeye göre “Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapılan” yapılar hakkında yıkım kararı alınabilir. Bu konuda şu yazımıza bakabilirsiniz: İmar Mevzuatına Göre Hangi Yapılar Hakkında İnşaat Durdurma ve Yıkım Kararı Alınabilir

Yapı Tatil Zaptı Nedir?

Bir yapı hakkında yıkım kararı verilebilmesi için yapılar hakkında Yapı Tatil Tutanağı düzenlenmesi gerekir. Yapı tatil tutanağı, ruhsatsız olarak veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılardaki inşaatların durdurulması için, ilgili belediye görevlileri tarafından düzenlenen ve inşaatın mühürlenmesine neden olan bir belgedir. Yapı tatil (durdurma) tutanağı, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesinde ayrıntılı olarak tarif edilmiş olan ve yıkımdan önce mutlaka tutulması gereken bir belgedir. Bu konu hakkında detaylı bilgi almak için şu yazımıza bakabilirsiniz: Yapı Tatil Zaptı Nedir? Nasıl Düzenlenir? Ne İşe Yarar?

İmar Kanunu’nun 32. Maddesine Göre Yıkım Yetkisi Hangi Kurumda?

İmar Kanunu’nun 32. maddesi kapsamındaki inşaat durdurma ve yıkım işlemlerinin yetkili kamu idaresi tarafından yapılması gerekmektedir.  Yetkisiz kamu idaresi tarafından tesis edilen işlemler yetki gaspı nedeniyle hukuka aykırılık teşkil edecektir. İnşaat durdurma ve yıkım işlemlerine yetki kuralları şu yazımızda açıklanmıştır: Çeşitli Alanlarda İmar Kanununa Göre Yıkım Yapma Yetkisi Hangi Kurumda?

İmar Kanunu 32. Maddeye Göre Yıkım Kararını Kim Verir?

32. maddede bu yönde açık bir hüküm bulunmamakla birlikte, Danıştay içtihatlarında, yıkım kararının belediyede belediye encümeni, özel idarelerde il encümeni tarafından alınması gerektiği kabul edilmektedir. Ayrıca yıkıma ilişkin encümen kararlarında bazı hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir. Bu konu hakkına şu yazımıza bakabilirsiniz: İmar Kanunu 32. Maddeye Göre Alınacak Encümen Kararlarında Dikkat Edilecek Hususlar

Yıkım Masraflarının Tahsili

İmar Kanunu’nun 32. maddesine göre, ruhsatsız yapıdaki aykırılık yapan tarafından düzeltilmez ise ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir.

Ruhsatsız-Kaçak Yapının Belediyece Yıkılması Durumunda Yıkım Masrafları Yüzde Yirmi Fazlasıyla Alınabilir mi?

İmar Kanunu’nun 32. maddesine göre, ruhsatsız yapıdaki aykırılık yapan tarafından düzeltilmez ise ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. Bazen idarelerce yapının ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olduğundan bahisle yapı malikine, yapının bir ay içerisinde kaldırılması, kaldırılmaması halinde belediye tarafından yıktırılarak masrafların %20 fazlasıyla tahsil edileceğine ilişkin bildirimde bulunulmaktadır.

Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılarda ruhsat alınmadığı veya ruhsat ve eklerine aykırılıklar giderilmediği zaman idare tarafından yıkım kararı alınması ve yıkım yapılmasında mevzuata aykırılık yoktur. Buna karşılık 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesi kapsamında yapılan yıkım işlemlerinin masrafların %20 fazlasıyla tahsil edileceğine ilişkin herhangi bir yasal düzenleme bulunmamaktadır. Bu masrafların yapı sahibinden %20 fazlası ile istenmesine imkan yoktur.

Danıştay 14. Dairesi, 05.11.2015, E:2014/5232, K:2015/8318: 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesi kapsamında yapılan yıkım işlemlerinin masrafların %20 fazlasıyla tahsil edileceğine ilişkin herhangi bir yasal düzenleme bulunmamaktadır. 3194 sayılı İmar Kanununun 32.maddesinde; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar hakkında uygulanacak işlemler sayılmış aynı Kanunun 42.maddesinde de ceza hükümleri düzenlenmiştir. Ancak bu maddede ruhsatsız yapıların idare tarafından yıkılması durumunda yapılan masrafın %20 fazlasıyla ilgilisinden isteneceğine ilişkin bir hükme yer verilmediği gibi bu Kanunun 32.maddesinin son fıkrasında da ruhsatsız yapının belediyece yıkılması durumunda sadece belediyece yapılan masrafın yapı sahibinden tahsil edileceği belirtilmiştir. İdare Mahkemesince; yıkımın belediyece yapılması halinde, yıkım masraflarının %20 fazlasıyla tahsiline ilişkin kısmı yönünde inceleme yapılmadığı ve bu kısma yönelik olarak hüküm kurulmadığı anlaşılmış olup; yukarıda aktarılan mevcut hükümleri dikkate almak suretiyle anılan kısım hakkında hüküm kurulması gerekirken, bu kısım yönünden hüküm kurulmamasında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Bununla birlikte İmar Kanunu’nun 32. maddesine 14/2/2020 tarihli ve 7221 sayılı Kanunla eklenen cümlelere göre;

— Yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapılar, yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça yıkılabilir veya yıktırılabilir.

— Yıkım maliyetleri %100 fazlası ile ilgili idaresinden tahsil edilir. Bu şekilde tahsil edilememesi halinde ilgili idarenin 5779 sayılı Kanun gereğince aktarılan paylarından kesilerek tahsil olunur. Tahsil olunan tutarlar, Bakanlığın döner sermaye işletmesi hesabına gelir olarak kaydedilir.

 

 

[1] Danıştay 6. Dairesi, 29.12.2006, E: 2004/4177, K: 2006/6675

İmar Kanunu’nun 32. Maddesi Kapsamında Yıkım İşlemleri Rehberi
Yorum Yap

Yorum Yap