İrtifak Hakkı Nedir? İrtifak Hakkı Türleri Nelerdir?

İrtifak Hakkı Nedir?

İrtifak hakkı, bir taşınmaz maldan özel bir nedene dayanarak yararlanmaya imkan veren sınırlı bir ayni haktır. Medeni Kanunun 779 uncu maddesinde taşınmaz irtifak haklarının konusu düzenlenmiştir. Buna göre taşınmaz irtifak hakkı, bir taşınmaz üzerinde diğer bir taşınmaz lehine oluşturulan bir yüktür ve yüklü taşınmazın sahibini, irtifak hakkına malik olan kimse tarafından kullanmaya ait bazı tasarruflara razı olmaya veya mülkiyete özgü olan bazı hakların kullanılmasından kaçınmaya zorunlu tutar. Görüldüğü üzere, irtifak hakkı sahibine kullanma ya da yararlanma hakkı verirken malike de katlanma ya da kaçınma ödevi yüklemektedir.

İrtifak Hakkı Türleri

Medeni Kanunda irtifak hakkı türleri ismen sayılmak suretiyle belirlenmiştir. Medeni Kanuna göre irtifak hakları şunlardır:

1) Taşınmaz Lehine İrtifak Hakkı

2) Şahsa Bağlı İrtifak Hakları

a) Devir ve İntikalleri Asla Mümkün Olmayan İrtifak Hakları

İntifa Hakkı

Oturma Hakkı

b) Devir ve İntikalleri Kural Olarak Mümkün Olan İrtifak Hakları

Üst Hakkı

Kaynak Hakkı

c) Kural Olarak Devredilemeyen İrtifak Hakları

Diğer İrtifak Hakları

1) Taşınmaz Lehine İrtifak Hakları

Bu konu hakkında şu makaleye bakabilirsiniz: Türk Medeni Kanunu’nda Taşınmaz Lehine İrtifak Hakları

2) Şahsa Bağlı İrtifak Hakları

Şahsa bağlı irtifak hakları da eşya üzerinde kurulan ayni haklardandır. Şahsa bağlı irtifak haklarını üç grupta incelemek mümkündür.

Devir ve intikalleri asla mümkün olmayanlar,

Devir ve intikalleri kural olarak mümkün olanlar,

Devir ve intikalleri kural olarak mümkün olmayanlar.

a) Devir ve İntikalleri Asla Mümkün Olmayan İrtifak Hakları

İntifa hakkı

Belirli bir gerçek veya tüzel kişiye, hakkın konusunu teşkil eden mülkiyeti bir başkasına ait bir eşya üzerinde tam olarak yararlanma yetkisini veren ayni bir hak olarak tanımlanabilir. Konuyla ilgili olarak şu makaleyi okuyabilirsiniz: Türk Medeni Kanunu’na Göre İntifa Hakkı

Oturma Hakkı (Sükna Hakkı) (Yalnızca Oturma Yetkisi Veren Sınırlı Ayni Hak)

Oturma hakkı aslında intifa hakkının özel bir şekli olup bir binada veya onun bir bölümünde konut olarak yararlanma hakkıdır. Konuyla ilgili olarak şu makaleyi okuyabilirsiniz: Türk Medeni Kanunu’nda Oturma Hakkı

Milli Emlak Kitabı

b) Devir ve İntikalleri Kural Olarak Mümkün Olan İrtifak Hakları

Bu irtifak hakları şahsi olmakla beraber kural olarak devir ve intikal ettirilebilme özelliğine sahiptirler. Üst hakkı ve kaynak üzerindeki haklar olup aksi kararlaştırılmadıkça başkalarına devredilebilir ve mirasçılara intikal ettirilme özelliğine sahiptirler (MK. md. 826- 837).

Üst Hakkı

Konuyla ilgili olarak şu makaleyi okuyabilirsiniz: Türk Medeni Kanunu’na Göre Üst Hakkı

Kaynak Hakkı

Konuyla ilgili olarak şu makaleyi okuyabilirsiniz: Türk Medeni Kanunu Hükümlerine Göre Kaynak Hakkı

Mecra Hakkı

Konuyla ilgili olarak şu makaleyi okuyabilirsiniz: Türk Medeni Kanunu’nda Mecra Hakkı

c) Kural Olarak Devredilemeyen İrtifak Hakları

Medeni Kanun bunları diğer irtifak hakları adı altında toplamaktadır. Taşınmaz irtifak haklarının konusu olan her şey şahsi irtifak haklarının da konusu olabilir ve üst hakkında olduğu gibi başkasına devredilebilir. Taşınmaz lehine irtifakın konusu olan bir husus belli bir kişiye bağlanmakta ve devrine kural olarak izin verilmemektedir. Örneğin; taşınmaz mal aleyhine geçit hakkı gibi. Kanun bu hallere sadece örnek olarak geçit hakkı ve nişan talimi yapma ile spor alanı olarak kullanmak hakkını saymıştır. Buna benzer başka irtifaklarda kurulabilir. Bu gibi yararlanma hakları belli bir kişi lehine kurulabileceği gibi belli bir topluluk (okul idaresi, köy halkı, sendikalar vb.) lehine de kurulabilir. Bunlar kural olarak başkasına devredilemez ve mirasla da intikal etmez.

Makalemizi paylaşır mısınız?
Suat Şimşek, Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü) hakkında 2689 makale
Daire Başkanı (Milli Emlak Genel Müdürlüğü), Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Müfettişi, (önceden) Milli Emlak Kontrolörü

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.