1. Ana Sayfa
  2. Gayrimenkul Makaleleri

Kıyı Nedir, Kıyı Çizgisi Nedir, Kıyı Kenar Çizgisi Nedir?


Kıyı Kavramı Nedir? Kıyı Kavramının Tanımı Nedir?

3621 sayılı Kıyı Kanunu, kıyı kavramını tanımlayabilmek için kıyı çizgisi ve kıyı kenar çizgisi terimlerini kullanmış ve kıyıyı, bu iki sınır çizgisi arasında kalan doğal bir yüzey biçimi veya alan olarak tanımlamıştır (Ferudun, 2009: 77). Bundan dolayı “kıyı” kavramının neyi ifade ettiğini tam olarak anlayabilmek için öncelikle kıyı çizgisi ile kıyı kenar çizgisi kavramlarının açıklanması gerekir.

Kıyı Kanunu Nedir?

Kıyılar 1982 Anayasasının 43. maddesinde şu şekilde düzenlenmiştir:

Madde 43- (1) Kıyılar, Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. (2) Deniz, göl ve akarsu kıyılarıyla, deniz ve göllerin kıyılarını çevreleyen sahil şeritlerinden yararlanmada öncelikle kamu yararı gözetilir. (3) Kıyılarla sahil şeritlerinin, kullanılış amaçlarına göre derinliği ve kişilerin bu yerlerden yararlanma imkân ve şartları kanunla düzenlenir.”

Bu maddeye paralel olarak, 1984 yılında 3086 sayılı Kıyı Kanunu yürürlüğe girmiştir. Ancak bu Kanun Anayasa Mahkemesinin 25.02.1986 tarihli ve E: 1985/1, K: 1986/4 sayılı kararı ile iptal edilmiş, 3621 sayılı yeni Kıyı Kanunu çıkıncaya kadar ortaya çıkan boşluk Bayındırlık ve İskân Bakanlığının 110 sayılı Genelgesi ile doldurulmuştur. 1990 yılında 3621 sayılı Kıyı Kanunu yürürlüğe konulmuştur. 04.04.1990 tarihli bu Kanun kıyıların hukuki statüsü ile ilgili önemli hükümler ihtiva etmektedir. 

Bu Kanun, deniz, tabii ve suni göl ve akarsu kıyıları ile bu yerlerin etkisinde olan ve devamı niteliğinde bulunan sahil şeritlerinin doğal ve kültürel özelliklerini gözeterek koruma ve toplum yararlanmasına açık, kamu yararına kullanma esaslarını tespit etmek amacıyla düzenlenmiştir.

Kıyı Nedir? Kıyının Tanımı Nedir?

Elbette ki “kıyı” kavramı konusunda gerek öğretide ve gerekse yargı kararlarında çeşitli tanımlamalar yapılmıştır, ancak bunların pek çoğu şu ya da bu ölçüde belirsizlik içerdiği ve Kıyı Kanunu’nun benimsediği “kıyı” tanımı diğerlerine nazaran daha belirli olduğu için bu çalışmada kıyı kavramı Kanun’da ele alındığı şekliyle değerlendirilmiştir.

Kıyı Kanunu’na ve Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik‘e göre kıyı; kıyı çizgisi ile kıyı kenar çizgisi arasındaki alandır. 

Kıyı Çizgisi Nedir?

Kıyı Kanunu’na ve Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik‘e göre kıyı çizgisi; deniz, tabii ve sunî göl ve akarsularda, taşkın durumları dışında, suyun kara parçasına değdiği noktaların birleşmesinden oluşan meteorolojik olaylara göre değişen doğal çizgidir. Tabii ve suni göllerde ise Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’nce belirlenen maksimum su kotu kıyı çizgisini belirler.

Kıyı Kenar Çizgisi Nedir?

Kıyı Kanunu ve Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik‘e göre kıyı kenar çizgisi, deniz, tabii ve suni göl ve akarsuların, alçak basık kıyı özelliği gösteren kesimlerinde kıyı çizgisinden sonra kara yönünde su hareketlerinin oluşturduğu kumsal ve kıyı kumullarından oluşan kumluk, çakıllık, kayalık, taşlık, sazlık ve benzeri alanların doğal sınırı; dar- yüksek kıyı özelliği gösteren yerlerde ise şev ya da falezin üst sınırıdır.

Kıyı Kenar Çizgisi Nasıl Belirlenir?

Kıyı kenar çizgisi, valiliklerce, kamu görevlilerinden oluşturulacak en az 5 kişilik bir komisyonca tespit edilir.

Bu komisyon; jeoloji mühendisi, jeolog veya jeomorfolog, harita ve kadastro mühendisi, ziraat mühendisi, mimar ve şehir plancısı, inşaat mühendisinden oluşur. Kanunun 9. ve Yönetmeliğin 6. maddesine göre, kıyı kenar çizgisi tespit komisyonu valiliklerce, kamu görevlilerinden en az beş kişiden oluşturulur. Bu komisyon; jeoloji mühendisi, jeolog veya jeomorfolog, harita ve kadastro mühendisi, ziraat mühendisi, mimar ve şehir plancısı, inşaat mühendisinden oluşur. Komisyon aşağıda belirlenen meslek gruplarından her birinden en az bir kişinin bulunması zorunludur.

Komisyonca tespit edilip valiliğin uygun görüşü ile birlikte gönderilen kıyı kenar çizgisi, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.

Kıyı Çizgisinin Değişmesi Mümkün mü?

Kıyı Kanunu’na ve Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik‘e göre kıyı çizgisinin tanımı; “deniz, tabii ve sunî göl ve akarsularda, taşkın durumları dışında, suyun kara parçasına değdiği noktaların birleşmesinden oluşan meteorolojik olaylara göre değişen doğal çizgi” olduğu için ve suyun karaya değdiği noktaların değişmesi kolay kolay mümkün olmadığı için kıyı çizgisinin değişmesi mümkün değildir.

Zaten uygulamada “kıyı çizgisinin değişmesi” ifadesi ile kastedilen şey kıyı kenar çizgisinin değişmesidir ki bu konu bir sonraki başlıkta değerlendirilmiştir. 

Kıyı Kenar Çizgisi Yeniden Belirlenebilir mi? Kıyı Kenar Çizgisinin Değişmesi Mümkün mü?

Normal koşullar altında kıyı kenar çizgisi bir kez belirlendikten sonra tekrar belirlenemez. Ancak Kıyı Kanunu ve Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik bazı istisnai durumlarda kıyı kenar çizgisinin yeniden belirlenmesine imkan tanımaktadır.

Buna göre; onaylı kıyı kenar çizgileri; a) kıyı kenar çizgisinin suya düşmesi, b) mükerrer kıyı kenar çizgisinin bulunması, c) kıyı kenar çizgilerinin kenarlaşmaması, ç) Yargı organlarınca kıyı kenar çizgisinin iptali ya da ikinci bir kıyı kenar çizgisinin tespit edilmesi, d) Daha evvel kıyı özelliği göstermediği halde, malzeme alımı sonucunda oluşan su alanları nedeniyle, bu alanları kıyıda bırakacak şekilde tespit edilen kıyı kenar çizgileri, bu su alanlarının deniz, göl veya akarsu ile doğrudan bağlantılı olmadığının Kıyı Kenar Çizgisi Tespit Komisyonunca belirlenmesi, halleri dışında değiştirilemez.

Kıyı kenar çizgisi, doldurma suretiyle arazi elde edilmesi halinde de değiştirilmez. Kıyı kenar çizgisinin mahkeme kararları ile parsel veya parseller bazında iptal edilmesi halinde, bu alanlardaki kıyı kenar çizgisi tespitlerinde kıyı kenar çizgisinin bütünlüğünü ve sürekliliğini sağlayacak şekilde bitişiğindeki onaylı kıyı kenar çizgisi ile birlikte değerlendirilerek, üçüncü kişilerin kazanılmış haklarına halel getirmeyerek yeni tespit yapılabilir.

Mahkeme kararlarının uygulanması sonucunda tespit edilerek onaylanan kıyı kenar çizgisinin bitişiğindeki onaylı kıyı kenar çizgisi ile uyum sağlamaması halinde ise Kıyı Kenar Çizgisi Tespit Komisyonunca bu alanda mahkeme kararlarının gerekçeleri dikkate alınarak ve üçüncü kişilerin kazanılmış haklarına halel getirmeyerek yeniden kıyı kenar çizgisi tespiti yapılabilir.

Kıyı Kanununun ek 1. maddesine göre Özelleştirme kapsamındaki kuruluşların kullanımında bulunan ve bu Kanunun 6 ncı maddesi kapsamında kıyıda yer alan arazi ve yapılar için, bu Kanun hükümleri çerçevesinde yapılması gereken tüm işlemler (kıyı kenar çizgisinin tespiti, Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca lüzum görülmesi halinde kıyı kenar çizgisinin yeniden tespiti, uygulama imar planlarının hazırlanması, ruhsat ve benzeri hususlar) kuruluşun özelleştirme kapsamına alınmasını takiben ilgili kurum ve kuruluşlarca iki ay içerisinde sonuçlandırılır. Bu arazi ve yapılar Özelleştirme İdaresi Başkanlığının talebine istinaden kadastro müdürlüğünce kadastro paftalarına özel işaretleri ile belirtilir.

Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik‘e 02.04.2013 tarihli ve 28606 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelikle eklenen ek 1. maddeye göre; aynı alanda birbirinden farklı tarihlerde onaylanmış kıyı kenar çizgilerinin bulunması halinde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce; onaylı 1/1000 ölçekli uygulama imar planı bulunan alanlarda, Kıyı Kenar Çizgisi Tespit Komisyonunca planda esas alındığı belirlenen kıyı kenar çizgisi, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı bulunmayan alanlarda ise Kıyı Kenar Çizgisi Tespit Komisyonunca yapılan inceleme sonucunda uygun görülen ve Bakanlıkça onanan kıyı kenar çizgisi geçerlidir.

Kıyının Tanımı Nedir?

Kıyı Kanunu, kıyıyı kıyı kenar çizgisi ile kıyı çizgisi arasındaki alan olarak tanımlamaktadır.

Aşağıdaki şekle bakınız:

Kıyı Nedir, Kıyı Çizgisi Nedir, Kıyı Kenar Çizgisi Nedir?

Kıyılarda İmar Uygulaması ve İmar Planları

Bu konuda şu yazımıza bakınız: Kıyılarda ve Sahil Şeritlerinde İmar Uygulamaları

Kıyılarda Ecrimisil

Bu konuda şu yazımıza bakınız: Kıyılarda ve Dolgu Alanlarında Ecrimisil İşlemleri

Kıyılarda İptal Edilen Tapular İçin Tazminat

Bu konuda şu yazımıza bakınız: Kıyı Kenar Çizgisi Nedeniyle İptal Edilen Tapular İçin Tazminat Alınabilir mi?

Yorum Yap